Χωρίς σαφή ευρωπαϊκή γραμμή για στήριξη, το Eurogroup εξετάζει στοχευμένες λύσεις εν μέσω φόβων για εκτίναξη τιμών ενέργειας.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης συγκαλεί το Eurogroup για την ενεργειακή κρίση και τις οικονομικές επιπτώσεις στην ευρωζώνη.
Με φόντο τη Μέση Ανατολή, η Ευρώπη εμφανίζεται διστακτική για οριζόντια μέτρα, αφήνοντας τα κράτη-μέλη να κινηθούν με εθνικές παρεμβάσεις.
Σε κρίσιμο σταυροδρόμι βρίσκεται η ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική, καθώς η έκτακτη τηλεδιάσκεψη του Eurogroup καλείται να δώσει – ή να αποφύγει – απαντήσεις απέναντι στη νέα ενεργειακή αναταραχή. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, προεδρεύοντας της συνεδρίασης, επιχειρεί να καταγράψει το εύρος της κρίσης και να διαμορφώσει έναν ελάχιστο κοινό παρονομαστή μεταξύ των κρατών-μελών.
Το βασικό ερώτημα που πλανάται είναι αν η Ευρώπη μπορεί – και θέλει – να κινηθεί συντονισμένα ή αν θα επαναληφθεί το μοτίβο των εθνικών παρεμβάσεων. Τα μέχρι στιγμής δεδομένα συγκλίνουν στο δεύτερο σενάριο. Η απουσία σαφούς εντολής από τους ηγέτες προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιορίζει δραστικά τα περιθώρια για γενναίες, κοινές πρωτοβουλίες.
Η ελληνική πλευρά, αν και έχει ήδη ενεργοποιήσει μέτρα στήριξης, επιμένει στη γραμμή του ευρωπαϊκού συντονισμού. Ωστόσο, στις Βρυξέλλες επικρατεί διαφορετική λογική: κάθε κράτος καλείται να αξιοποιήσει τα δικά του δημοσιονομικά εργαλεία, χωρίς να αναμένεται ενεργοποίηση μηχανισμών όπως η γενικευμένη δημοσιονομική χαλάρωση ή η ρήτρα διαφυγής.
«Το 2026 δεν είναι 2022» – το τέλος των οριζόντιων παρεμβάσεων
Η φράση που κυριαρχεί στους ευρωπαϊκούς κύκλους αποτυπώνει και τη νέα φιλοσοφία. Σε αντίθεση με την περίοδο της ενεργειακής κρίσης του 2022, η Ευρώπη εμφανίζεται πιο επιφυλακτική απέναντι σε οριζόντιες επιδοτήσεις και πολιτικές τύπου “pass”, που ενισχύουν τη ζήτηση αλλά διατηρούν υψηλές τις τιμές.
Το βασικό επιχείρημα είναι δημοσιονομικό αλλά και στρατηγικό. Η ευρωζώνη δεν βρίσκεται σε ύφεση, ενώ τα επίπεδα χρέους παραμένουν υψηλά από τις προηγούμενες κρίσεις. Συνεπώς, η προτεραιότητα μετατοπίζεται από την κατανάλωση στην ανθεκτικότητα: ενεργειακή αυτάρκεια, διαφοροποίηση πηγών και περιορισμός της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο κλιμάκωσης της κρίσης με επιπτώσεις στην παγκόσμια προσφορά ενέργειας. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμο σημείο για τη διεθνή αγορά, και οποιαδήποτε διαταραχή θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτίναξη τιμών. Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι επιπτώσεις δεν θα είναι συγκυριακές αλλά μακροχρόνιες, ειδικά αν πληγούν ενεργειακές υποδομές.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η παρέμβαση του Fatih Birol από τον Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, ο οποίος αναμένεται να παρουσιάσει εκτιμήσεις για την πορεία των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι προβλέψεις για πιθανή διπλάσια αύξηση εντείνουν την πίεση για λήψη μέτρων, έστω και στοχευμένων.
Σε τελική ανάλυση, το Eurogroup καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες ανάγκες: τη δημοσιονομική πειθαρχία και την κοινωνική προστασία. Το πιθανότερο αποτέλεσμα, ωστόσο, δεν είναι μια μεγάλη ευρωπαϊκή απόφαση, αλλά μια επιβεβαίωση της σημερινής πραγματικότητας: κάθε χώρα μόνη της, με περιορισμένα αλλά πιο στοχευμένα εργαλεία.
