Η κρίση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο επίκεντρο τον Περσικό Κόλπο και ειδικά τα Στενά του Ορμούζ, το πιο κρίσιμο πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, συνδυάζοντας διπλωματική ψυχραιμία με επιχειρησιακή ετοιμότητα, καθώς η πιθανότητα εκτεταμένων διαταραχών στη ναυσιπλοΐα μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για την ελληνική οικονομία.
Τα Στενά του Ορμούζ είναι μόλις 21 ναυτικά μίλια στο στενότερο σημείο τους και μεταφέρουν καθημερινά περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και σχεδόν το 30% της ενέργειας διεθνώς. Από εκεί περνούν οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κατάρ, του Κουβέιτ, του Μπαχρέιν και του Ιράν, καθιστώντας το πέρασμα στρατηγικής σημασίας. Όπως εξηγεί ο ναυτιλιακός αναλυτής Γιώργος Ξυραδάκης, «το πραγματικό όπλο του Ιράν δεν είναι πυρηνικό, είναι τα Στενά του Ορμούζ». Η απειλή ή η πιθανότητα πλήγματος σε πλοία μπορεί να παραλύσει τη ναυσιπλοΐα χωρίς κανένα επίσημο «κλείσιμο».
Οι ελληνικές επιπτώσεις και η επιχειρησιακή ετοιμότητα
Οι εικόνες από τις ναυτιλιακές πλατφόρμες δείχνουν εκατοντάδες δεξαμενόπλοια ακινητοποιημένα, με περίπου 100–150 ελληνόκτητα, καθώς ο ελληνικός στόλος καλύπτει περίπου το 30% των παγκόσμιων τάνκερ. Η απροθυμία των ναυτιλιακών εταιρειών να δώσουν εντολή διέλευσης όσο υπάρχει κίνδυνος είναι καταλυτική. «Δεν χρειάζεται να μπει μπάρα για να θεωρηθεί κλειστό. Αν υπάρχει κίνδυνος, δεν περνάς», τονίζει ο Ξυραδάκης.
Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου αντέδρασε άμεσα. Το Brent ανέβηκε από τα 73 στα 82 δολάρια μέσα σε λίγες ώρες, ενώ το αμερικανικό αργό έφτασε τα 72 δολάρια πριν υποχωρήσει ελαφρώς. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι τιμές θα μπορούσαν να φτάσουν τα 90–100 δολάρια ανά βαρέλι σε περίπτωση παρατεταμένου αποκλεισμού. Παράλληλα, οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξήθηκαν κατά 20%, με την ολλανδική σύμβαση TTF να φτάνει σχεδόν τα 39 ευρώ, αποτυπώνοντας τις πιέσεις στην ενεργειακή αγορά.
Για την ελληνική οικονομία, οι συνέπειες είναι απτές: αυξημένα ασφάλιστρα μεταφοράς, αύξηση του κόστους εισαγόμενων προϊόντων και ενίσχυση του πληθωρισμού. Σενάρια στον ελληνικό προϋπολογισμό προβλέπουν τιμή πετρελαίου στα 100 δολάρια, με πιθανό πληθωρισμό 4,7%, μείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης και αύξηση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Η Ελλάδα, ωστόσο, δεν παραμένει παθητικός παρατηρητής. Η κυβέρνηση έχει θέσει σε λειτουργία επιχειρησιακούς μηχανισμούς, παρακολουθώντας τις κινήσεις των ελληνικών και ελληνόκτητων πλοίων στον Κόλπο. Οι διπλωματικές αρχές καταρτίζουν καταλόγους για ενδεχόμενη εκκένωση πολιτών, ενώ το Πεντάγωνο συντονίζεται με τα Γενικά Επιτελεία. Η ασφάλεια των ελληνικών πληρωμάτων και αξιωματικών, ιδιαίτερα αυτών που συνοδεύουν τη Σαουδική Αραβία σε στρατιωτικές αποστολές, αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το μεγαλύτερο ρίσκο είναι η διάρκεια της κρίσης. Αν τα Στενά παραμείνουν ανοιχτά για εβδομάδες, οι επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο θα είναι μακροχρόνιες, επιβεβαιώνοντας τη σημασία της ελληνικής επιφυλακής. Σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, η Αθήνα επιλέγει ψυχραιμία, επιχειρησιακή ετοιμότητα και συντονισμό, κρατώντας ανοιχτούς διαύλους με όλους τους παράγοντες στην περιοχή.
Η ελληνική στρατηγική συνίσταται στο να μείνει η χώρα παράγοντας σταθερότητας, προστατεύοντας τόσο τα συμφέροντά της όσο και την ασφάλεια των πολιτών της, ενώ παρακολουθεί στενά κάθε σπιθαμή των Στενών που αποτελούν τον πυρήνα της παγκόσμιας ενεργειακής αλυσίδας.
