Με αυστηρό ξεσκαρτάρισμα στελεχών και συμβολισμούς περί «καραβιού», ο Αλέξης Τσίπρας στήνει νέο φορέα, κρατώντας την παλιά φρουρά σε αναμονή.
Η ομιλία του Αλέξη Τσίπρα στη Λάρισα δεν ήταν απλώς μια ακόμη στάση στην περιοδεία της «Ιθάκης». Ήταν ένα προσεκτικά δομημένο μήνυμα για το ποιοι χωρούν –και κυρίως ποιοι δεν χωρούν– στο νέο πολιτικό εγχείρημα που ετοιμάζει, με το «καράβι» να αποκτά όλο και πιο σαφή χαρακτηριστικά, αλλά το πλήρωμα να περνά από αυστηρό έλεγχο.
Πίσω από τις μεταφορές περί «γερού και καλοτάξιδου πλοίου» και «αξιόμαχου πληρώματος», αποκαλύπτεται μια στρατηγική ελεγχόμενων προσχωρήσεων, προσωπικών επιλογών και πολιτικού ξεσκαρταρίσματος. Ο Αλέξης Τσίπρας δεν ανοίγει «μπουκαπόρτα» σε κανέναν. Θέλει νέο σχήμα, αλλά με όρους απόλυτου ελέγχου. Θέλει ανανέωση, αλλά χωρίς να ρισκάρει εσωτερικές ισορροπίες. Θέλει επιστροφή, αλλά χωρίς βαρίδια.
Το ερώτημα, όμως, δεν είναι ποιοι θα επιβιβαστούν. Το ερώτημα είναι γιατί ο ίδιος, που μιλά για «νέο ξεκίνημα», δείχνει τόσο επιφυλακτικός απέναντι στους ανθρώπους που κάποτε αποτέλεσαν τον στενό του πυρήνα.
Το καράβι της Ιθάκης και το άγχος του ελέγχου
Η εικόνα στη Λάρισα ήταν γεμάτη συμβολισμούς. «Γερό καράβι», «γρήγορο», «νέοι και έμπειροι ναύτες». Η γλώσσα θύμιζε περισσότερο πολιτική μυθοπλασία παρά συγκεκριμένο οργανωτικό σχέδιο. Κι όμως, πίσω από τη ρομαντική ναυτική αφήγηση, κρύβεται μια ξεκάθαρη πραγματικότητα: ο Αλέξης Τσίπρας επιθυμεί απόλυτο έλεγχο του νέου φορέα.
Δεν θα υπάρξουν συλλογικές μετακινήσεις. Δεν θα υπάρξουν οργανωμένα «μπλοκ». Δεν θα ανοίξει καμία αυτόματη δίοδος για ολόκληρες τάσεις ή κομματικούς μηχανισμούς. Κάθε περίπτωση θα εξετάζεται ξεχωριστά. Σαν πολιτικό casting.
Οι «εκλεκτοί» και οι… σε αναμονή
Το μήνυμα από το περιβάλλον του είναι σαφές: υπάρχει χώρος για πρόσωπα όπως η Όλγα Γεροβασίλη ή η Κατερίνα Νοτοπούλου. Υπάρχουν δίαυλοι επικοινωνίας με στελέχη όπως ο Γιάννης Ραγκούσης ή ο Κώστας Ζαχαριάδης.
Όμως η παλιά συμπαγής ομάδα –Αχτσιόγλου, Χαρίτσης, Τζανακόπουλος, Ηλιόπουλος– δεν πρόκειται να επιβιβαστεί συλλογικά. Η εικόνα είναι σχεδόν ειρωνική: το καράβι σαλπάρει, αλλά οι μέχρι χθες «αξιωματικοί» μένουν στην αποβάθρα, περιμένοντας ατομική πρόσκληση.
Αν αυτό δεν είναι πολιτικό face control, τότε τι είναι;
Από τον εξώστη στο κατάστρωμα – με εισιτήριο μονής διαδρομής
Τα γεγονότα του Παλλάς δεν ξεχάστηκαν. Οι ισορροπίες άλλαξαν. Οι σχέσεις δοκιμάστηκαν. Και τώρα, το νέο εγχείρημα λειτουργεί σαν φίλτρο. Όποιος θέλει να περάσει στο κατάστρωμα, θα πρέπει να αποδεχθεί ότι δεν μεταφέρει μαζί του ούτε μηχανισμούς ούτε παλιές ισχύς.
Η ειρωνεία είναι προφανής. Ο ίδιος πολιτικός που κατηγορούσε επί χρόνια «κλειστά συστήματα» και «μηχανισμούς εξουσίας», επιλέγει τώρα να οικοδομήσει ένα σχήμα με αυστηρό προσωπικό έλεγχο. Χωρίς συλλογικές εγγυήσεις, χωρίς οργανωμένη μεταφορά πολιτικού κεφαλαίου.
Νέος φορέας ή παλιό κέντρο ελέγχου;
Ο Αλέξης Τσίπρας μιλά για «προοδευτική ανατροπή», για κλιματική μετάβαση, για κοινωνική δικαιοσύνη. Το ερώτημα είναι αν το οργανωτικό μοντέλο που προκρίνει μπορεί να υπηρετήσει αυτή τη ρητορική.
Ένα κόμμα που ξεκινά με face control, επιλεκτικές προσκλήσεις και πολιτική αναμονή μοιάζει περισσότερο με εγχείρημα ελεγχόμενης επαναφοράς, παρά με ανοιχτή κοινωνική πλατφόρμα. Η ανανέωση δεν επιτυγχάνεται με συμβολισμούς. Επιτυγχάνεται με εμπιστοσύνη. Και η εμπιστοσύνη δύσκολα καλλιεργείται όταν οι μισοί περιμένουν έγκριση επιβίβασης.
Ο αναβρασμός στην Αριστερά
Η στάση αναμονής που τηρούν πολλά στελέχη δεν είναι ένδειξη ενθουσιασμού. Είναι ένδειξη αβεβαιότητας. Κανείς δεν γνωρίζει με σαφήνεια το χρονοδιάγραμμα, τις δομές, τους όρους συμμετοχής. Όλοι περιμένουν το «σήμα».
Η εικόνα θυμίζει λιμάνι σε ομίχλη. Το καράβι ναυπηγείται, αλλά κανείς δεν ξέρει ποιος κρατά τον κατάλογο επιβατών. Και αυτό το κλίμα δεν ενισχύει την αίσθηση πολιτικής σιγουριάς.
Ο συμβολισμός
Η «Ιθάκη» χρησιμοποιείται ως ποιητικό όχημα. Όμως η ουσία είναι λιγότερο ρομαντική. Ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί μια πολιτική επανεκκίνηση χωρίς να ρισκάρει εσωτερικές ανατροπές. Θέλει νέο σχήμα, αλλά με απόλυτο προσωπικό αποτύπωμα. Θέλει διεύρυνση, αλλά χωρίς απώλεια ελέγχου.
Και κάπου εδώ γεννιέται η βασική αντίφαση: μπορεί ένα εγχείρημα που ξεκινά με αυστηρή επιλογή προσώπων να πείσει ότι εκπροσωπεί «προοδευτική ανατροπή»;
Καράβι με πλήρωμα ή λέμβος με καπετάνιο;
Η πολιτική μεταφορά του καραβιού είναι ισχυρή. Όμως σε κάθε πλοίο, το πλήρωμα έχει ρόλο. Αν ο καπετάνιος επιλέγει μόνος του ποιος θα σταθεί στο κατάστρωμα, τότε το ταξίδι δεν είναι συλλογικό. Είναι προσωποκεντρικό.
Ο Αλέξης Τσίπρας ετοιμάζεται να ανακοινώσει νέο φορέα μετά το Πάσχα. Το μήνυμα είναι ότι «σύντομα θα έχουμε νέα». Το πραγματικό ερώτημα, όμως, είναι άλλο:
Θα πρόκειται για ένα ανοιχτό πολιτικό ταξίδι ή για μια προσεκτικά ελεγχόμενη επιστροφή με περιορισμένο πλήρωμα και απόλυτο τιμόνι;
Η Ιθάκη μπορεί να είναι προορισμός. Αλλά το ποιος κρατά τον χάρτη –και ποιος επιβιβάζεται– θα κρίνει αν αυτό το ταξίδι είναι πράγματι νέο ή απλώς μια επανάληψη με διαφορετικό σκηνικό.
