Υπάρχει κάτι βαθιά ενοχλητικό για την ελληνική αριστερά όταν ένα έργο που δεν ελέγχει, δεν εγκρίνει και δεν «υπογράφει ιδεολογικά» γνωρίζει επιτυχία. Και η περίπτωση του «Καποδίστρια» του Γιάννη Σμαραγδή είναι ακριβώς αυτό: ένα πολιτισμικό ατύχημα για την αυτάρεσκη κουλτούρα της. Ένα έργο που μιλά στον κόσμο χωρίς άδεια, χωρίς φίλτρα, χωρίς σεμινάριο.
Οι δηλώσεις του Γιάννη Στάνκογλου –ότι δεν είδε την ταινία, δεν του αρέσει ο Σμαραγδής και ότι πρόκειται για «ηθογραφία»– είναι σχεδόν υποδειγματικές. Όχι ως κριτική κινηματογράφου, αλλά ως στάση. Κρίνω χωρίς να βλέπω. Απορρίπτω χωρίς να ασχολούμαι. Σηκώνω τη μύτη επειδή δεν είναι «το δικό μου σινεμά». Το σινεμά που εγκρίνουν οι κύκλοι, οι παρέες και οι ταμπέλες.
Η απάντηση του Γιάννη Σμαραγδή ήταν ευθεία και αποκαλυπτική. Μίλησε για αριστερό κλίμα που πολεμά την ταινία γιατί δεν αντέχει την επιτυχία της. Και εδώ βρίσκεται η ουσία. Ο «Καποδίστριας» δεν συγχωρείται επειδή είναι αγαθός, όπως λέει ο δημιουργός του. Δεν συγχωρείται επειδή δεν είναι κυνικός, δεν αποδομεί, δεν ειρωνεύεται την ιστορία. Δεν συγχωρείται επειδή θυμίζει ότι η τέχνη μπορεί να είναι πατριωτική χωρίς να είναι γραφική.
Για την αριστερή πολιτισμική φρουρά, ο Σμαραγδής έχει διαπράξει το θανάσιμο αμάρτημα: έφυγε. Και επιβίωσε. Και μάλιστα μίλησε σε κοινό που δεν ζητά πιστοποιητικά προοδευτικότητας. Γι’ αυτό ο Καποδίστριας τους ενοχλεί. Όχι ως ταινία, αλλά ως γεγονός. Και τα γεγονότα είναι πάντα ο χειρότερος εχθρός της ιδεολογικής αυτάρκειας.
