Η πρόσφατη τοποθέτηση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας για τις NAVTEX στο Αιγαίο έρχεται να υπενθυμίσει μια γνώριμη, όσο και σταθερή, τουρκική τακτική: την επανάληψη πάγιων αμφισβητήσεων με στόχο τη δημιουργία εντυπώσεων και τη συντήρηση ενός κλίματος «γκριζαρίσματος» κυριαρχικών δικαιωμάτων. Παρά τον θόρυβο που επιχειρήθηκε να προκληθεί, η ουσία δεν βρίσκεται στη χρονική διάρκεια των NAVTEX –είτε αναφέρονται ως διετείς είτε ως αορίστου ισχύος– αλλά στο περιεχόμενό τους, το οποίο επαναλαμβάνει διακηρυγμένες και νομικά ανυπόστατες τουρκικές θέσεις.
Η Άγκυρα επιχειρεί, για ακόμη μία φορά, να παρουσιάσει τις μονομερείς της ερμηνείες ως δήθεν εφαρμογή του διεθνούς δικαίου, ζητώντας συντονισμό για δραστηριότητες σε περιοχές που ανήκουν ξεκάθαρα στη δικαιοδοσία της Ελλάδας. Πρόκειται για μια στρατηγική που δεν αποσκοπεί στη διαχείριση της ναυσιπλοΐας, αλλά στη σταδιακή εμπέδωση ενός αφηγήματος αμφισβήτησης, το οποίο η Τουρκία επαναφέρει συστηματικά εδώ και χρόνια μέσω NAVTEX, ανακοινώσεων και διπλωματικών διαβημάτων.
Η ουσία δεν είναι η διάρκεια, αλλά η πρόκληση
Η προσπάθεια να παρουσιαστούν οι συγκεκριμένες NAVTEX ως «κάτι νέο» ή «ποιοτικά διαφορετικό» λόγω της χρονικής τους αναφοράς είναι παραπλανητική. Αντιθέτως, όσοι γνωρίζουν τη ναυτική πρακτική και την τουρκική τακτική στο Αιγαίο, αντιλαμβάνονται ότι οι NAVTEX διακηρυκτικού χαρακτήρα ανανεώνονται επί χρόνια, συχνά σε εβδομαδιαία βάση, χωρίς ουσιαστικό χρονικό ορίζοντα. Η πρόκληση, λοιπόν, δεν έγκειται στο αν ισχύουν μέχρι το 2027 ή επ’ αόριστον, αλλά στο ότι αμφισβητούν ευθέως την ελληνική υφαλοκρηπίδα, το καθεστώς των νησιών και τις αρμοδιότητες έρευνας και διάσωσης.
Απέναντι σε αυτή τη μεθοδική πρακτική, η ελληνική πλευρά δεν αιφνιδιάζεται ούτε παρασύρεται σε επικοινωνιακές υπερβολές. Η Αθήνα αντιμετωπίζει τις τουρκικές NAVTEX ως αυτό που πραγματικά είναι: επαναλαμβανόμενες μονομερείς δηλώσεις χωρίς καμία νομική ισχύ, οι οποίες δεν παράγουν δικαιώματα ούτε μεταβάλλουν το status quo στο Αιγαίο. Η στάση αυτή αντανακλά μια ώριμη και θεσμική προσέγγιση, μακριά από κραυγές και εύκολες δραματοποιήσεις.
Σε διπλωματικό επίπεδο, η Ελλάδα εξακολουθεί να απαντά με συνέπεια, στηριζόμενη στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και στις διεθνείς συνθήκες που καθορίζουν με σαφήνεια τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Ταυτόχρονα, ενισχύει την αποτρεπτική της ισχύ και τη διεθνή της αξιοπιστία, καθιστώντας σαφές ότι ο διάλογος μπορεί να υπάρξει μόνο επί τη βάσει του διεθνούς δικαίου και όχι υπό καθεστώς απειλών ή τετελεσμένων.
Τελικά, αυτό που ενοχλεί την Άγκυρα δεν είναι οι NAVTEX αυτές καθαυτές, αλλά το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν εγκλωβίζεται στο παιχνίδι των εντυπώσεων. Με σταθερότητα, ψυχραιμία και θεσμική αυτοπεποίθηση, η ελληνική πολιτεία αποδεικνύει ότι οι πάγιες αμφισβητήσεις δεν μετατρέπονται σε πραγματικότητα – όσο κι αν επαναλαμβάνονται.
