Το ΠΑΣΟΚ δηλώνει ότι ανοίγεται στην κοινωνία, αλλά καταφέρνει –με αξιοσημείωτη συνέπεια– να κλείνεται στον εαυτό του. Και αυτό δεν είναι εύκολο κατόρθωμα. Θέλει ταλέντο να μιλάς για «συμμετοχικό κόμμα» την ώρα που το μόνο που συμμετέχει είναι τα εσωκομματικά καρφιά. Ο Χάρης Δούκας, με δηλώσεις που μοιάζουν περισσότερο με πρόλογο εσωτερικής αντιπαράθεσης παρά με πολιτική πρόταση εξουσίας, ήρθε να μας θυμίσει ότι στο ΠΑΣΟΚ το βασικό πολιτικό άθλημα δεν είναι η αντιπαράθεση με την κυβέρνηση, αλλά η αλληλοεπιτήρηση.
Η φράση «αυτόνομη πορεία δεν σημαίνει κλείνομαι στο καβούκι μου» ακούγεται ωραία. Στην πράξη, όμως, το ΠΑΣΟΚ μοιάζει με καβούρι που κάνει κύκλους γύρω από το ίδιο βράχο, τσακώνοντας ποιος θα κρατήσει τη σημαία της «προοδευτικότητας». Αντί για καθαρό πολιτικό στίγμα απέναντι στα πραγματικά ζητήματα της κοινωνίας –ακρίβεια, ανάπτυξη, επενδύσεις, ασφάλεια– η συζήτηση επιστρέφει μονότονα στο ποιος είπε τι, ποιος υπονοεί τι και ποιος «φωτογραφίζει» ποιον.
Η εμμονή στο «δεν θα συνεργαστούμε με τη Νέα Δημοκρατία» παρουσιάζεται ως πράξη πολιτικής καθαρότητας. Στην πραγματικότητα, όμως, λειτουργεί ως άλλοθι για να αποφευχθεί το δύσκολο ερώτημα: τι ακριβώς προτείνει το ΠΑΣΟΚ; Διότι η άρνηση από μόνη της δεν είναι πρόγραμμα. Και η καταγγελία δεν υποκαθιστά την πολιτική πρόταση. Όταν η κυβέρνηση νομοθετεί, υλοποιεί μεταρρυθμίσεις και δίνει μάχες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το ΠΑΣΟΚ μοιάζει να αναλώνεται στο αν ο διάλογος θα είναι «αρκετά ανοιχτός» ή αν κάποιος δεν άκουσε αρκετά την «κοινωνία».
Το πιο εντυπωσιακό, πάντως, είναι ότι κάθε αναφορά στην κοινωνία συνοδεύεται από μια γενναιόδωρη δόση εσωστρέφειας. Λες και το κόμμα πιστεύει ότι πρώτα πρέπει να λύσει όλα τα υπαρξιακά του ζητήματα και μετά –κάποια στιγμή στο μέλλον– να απευθυνθεί στους πολίτες. Μόνο που οι πολίτες δεν περιμένουν. Κρίνουν, συγκρίνουν και επιλέγουν.
Τελικά, το ΠΑΣΟΚ μοιάζει να έχει μπερδέψει τη συμμετοχικότητα με τη διαρκή εσωκομματική συζήτηση και την πρόοδο με τη ρητορική άρνησης. Και όσο επιμένει να κοιτάζει προς τα μέσα, τόσο η πολιτική πραγματικότητα θα προχωρά μπροστά –χωρίς αυτό.
