Πρώτη κατοικία: Πώς θα λειτουργήσει το μοντέλο «ενοίκιο έναντι δόσης» – Το χρονοδιάγραμμα για τον νέο Φορέα

Η εντεινόμενη πίεση από τα περιστατικά εξώσεων και η αναμενόμενη κλιμάκωση των πλειστηριασμών επαναφέρουν στο επίκεντρο το κρίσιμο ζήτημα της προστασίας της πρώτης κατοικίας. Στο πλαίσιο αυτό, επιταχύνονται οι διαδικασίες για τη σύσταση και λειτουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, ενός μηχανισμού που θεσμοθετήθηκε το 2020 αλλά παρέμενε αδρανής λόγω έλλειψης επενδυτικού ενδιαφέροντος και κεφαλαίων.

Μετά τη συμφωνία των συστημικών τραπεζών με τον προσωρινό ανάδοχο, το σχήμα Christofferson, Robb & Co, το έργο εισέρχεται στην τελική ευθεία. Τα επόμενα βήματα περιλαμβάνουν την οριστική κατακύρωση, τον προσυμβατικό έλεγχο από το Ελεγκτικό Συνέδριο και την κύρωση της σύμβασης παραχώρησης από τη Βουλή, με ρεαλιστικό στόχο την έναρξη λειτουργίας του Φορέα στις αρχές του 2027.

Ο μηχανισμός λειτουργίας: 12ετής μίσθωση και επαναγορά

Ο Φορέας λειτουργεί ως ένα δίκτυ ασφαλείας ύστατης καταφυγής, εφαρμόζοντας το μοντέλο «ενοίκιο έναντι δόσης». Συγκεκριμένα, αποκτά την κύρια κατοικία του ευάλωτου οφειλέτη στο 70% της εμπορικής της αξίας –εξασφαλίζοντας έκπτωση 30% είτε επί της εμπορικής τιμής είτε επί της τιμής πρώτης προσφοράς στον πλειστηριασμό. Με τη μεταβίβαση, το χρέος του δανειολήπτη διαγράφεται, ωστόσο παύει να είναι ιδιοκτήτης και παραμένει στο ακίνητο ως ενοικιαστής για 12 έτη.

Το κράτος παρέχει μηνιαία επιδότηση ενοικίου από 70 έως 210 ευρώ, αναλόγως της οικογενειακής και περιουσιακής κατάστασης. Στο τέλος της 12ετίας –ή και νωρίτερα, βάσει πρόσφατης νομοθετικής βελτίωσης–, ο οφειλέτης έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να επαναγοράσει το σπίτι του στην τρέχουσα εμπορική αξία, καρπούμενος και την αρχική έκπτωση του 30%.

Η περίμετρος των δικαιούχων και το χρηματοδοτικό στοίχημα

Για την αναχαίτιση των πλειστηριασμών, η κυβέρνηση ετοιμάζει ρυθμίσεις που θα επιτρέπουν ακόμη και την ύστατη στιγμή, πριν από το «σφυρί», τη διάσωση του ακινήτου για όσους πληρούν τα κριτήρια ευαλωτότητας. Σήμερα, το ενδιάμεσο πρόγραμμα στήριξης αριθμεί 1.274 αιτήσεις, εκ των οποίων οι 455 λαμβάνουν ήδη επιδότηση και θεωρούνται οι πρώτοι υποψήφιοι για ένταξη στον Φορέα.

Ωστόσο, εκτιμήσεις από την αγορά των servicers υποδεικνύουν ότι η δυνητική περίμετρος μπορεί να εκτοξευθεί στις 20.000 νοικοκυριά την επόμενη τριετία, καθώς το πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων δανείων εισέρχεται στον σκληρό πυρήνα της πρώτης κατοικίας. Μια τέτοια διεύρυνση αναμένεται να δοκιμάσει την κεφαλαιακή επάρκεια του εγχειρήματος, καθώς τα διαθέσιμα κεφάλαια περιορίζονται επί του παρόντος στη δέσμευση 100 εκατομμυρίων ευρώ από τις τράπεζες.

Η σύγκριση με το κυπριακό παράδειγμα

Το ελληνικό εγχείρημα παρουσιάζει αξιοσημείωτες διαφορές από το αντίστοιχο σχέδιο της Κύπρου. Στη Μεγαλόνησο, το πρόγραμμα χρηματοδοτείται απευθείας από ίδιους πόρους της Κυπριακής Εταιρείας Διαχείρισης Περιουσιακών Στοιχείων (ΚΕΔΙΠΕΣ) και τον κρατικό προϋπολογισμό, με περισσότερες από 1.300 εγκρίσεις. Επιπλέον, το κυπριακό κράτος καλύπτει εξ ολοκλήρου το ενοίκιο για λογαριασμό του πολίτη, ο οποίος καταβάλλει μόλις ένα συμβολικό ευρώ ετησίως, σε αντίθεση με τη μερική κρατική επιδότηση που υιοθετεί η Αθήνα.

ThePostPolitics Newsroom
ThePostPolitics Newsroom