OFF THE RECORD: Μη μου λες να ζω με αναμνήσεις…
Κλινική υπνοθεραπεία: Μύθοι, επιστημονικά δεδομένα και το θεσμικό κενό στην Ελλάδα

Η κλινική υπνοθεραπεία βρίσκεται εκ νέου στο επίκεντρο του επιστημονικού και δημόσιου διαλόγου, πυροδοτώντας συζητήσεις γύρω από την ασφάλεια, τη δεοντολογία και το ρυθμιστικό πλαίσιο της άσκησής της. Συχνά παρεξηγημένη από το ευρύ κοινό, η μέθοδος αυτή δεν συνιστά απώλεια συνείδησης, «ύπνο» ή εκχώρηση της προσωπικής βούλησης. Πρόκειται για μια τεκμηριωμένη κατάσταση εστιασμένης προσοχής, όπου ο θεραπευόμενος παραμένει ενεργός, διατηρεί πλήρως τον αυτοέλεγχο και μπορεί ανά πάσα στιγμή να διακόψει ή να κατευθύνει τη διαδικασία.
Μύθοι, δεοντολογία και η διαχείριση του τραύματος
Κατά την υπνοθεραπευτική εργασία, ιδίως σε περιπτώσεις ψυχικού τραύματος, πρωταρχικός στόχος είναι η διασφάλιση ενός προστατευμένου πλαισίου. Ο θεραπευόμενος δεν πιέζεται να ανακαλέσει οδυνηρές μνήμες, καθώς η θεραπεία προχωρά αποκλειστικά με τον δικό του ρυθμό. Οι εικόνες, τα συναισθήματα ή οι σωματικές αισθήσεις που αναδύονται αντιμετωπίζονται με επιστημονικό σεβασμό, χωρίς να απορρίπτονται ως φαντασιώσεις αλλά ούτε και να εκλαμβάνονται a priori ως αποδεδειγμένα ιστορικά γεγονότα.
Η σύγχρονη κλινική πρακτική, ακολουθώντας έννοιες όπως η «σκιά» του Καρλ Γιουνγκ ή οι προσεγγίσεις του Ιδρύματος Μίλτον Έρικσον, αναγνωρίζει τη συμβολική γλώσσα ως ισχυρό θεραπευτικό εργαλείο. Ο αυστηρός Κώδικας Ηθικής και Δεοντολογίας απαγορεύει κατηγορηματικά τις κατευθυντικές υποβολές από την πλευρά του θεραπευτή. Συνεπώς, η επιστημονική κριτική οφείλει να εστιάζει στην αποτροπή της κακής πρακτικής και όχι στην απόρριψη της ίδιας της μεθόδου.
Το διεθνές πλαίσιο: Ποιοι επαγγελματίες ασκούν την υπνοθεραπεία
Σε διεθνές επίπεδο, η κλινική υπνοθεραπεία δεν αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο μίας μόνο ειδικότητας, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη διεπιστημονική λογική. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Royal College of Psychiatrists συμπεριλαμβάνει στους πιστοποιημένους επαγγελματίες γιατρούς, ψυχολόγους, νοσηλευτές, κλινικούς διαιτολόγους και εργοθεραπευτές, οι οποίοι λογοδοτούν σε συγκεκριμένους ρυθμιστικούς φορείς. Αντίστοιχα, φορείς όπως το CNHC και η American Psychiatric Association θέτουν αυστηρά κριτήρια εκπαίδευσης στην ανατομία, τη φυσιολογία και την παθολογία, απαιτώντας παράλληλα πλήρη κλινική αξιολόγηση.
Η αποτελεσματικότητα της ύπνωσης έχει καταγραφεί διεθνώς ως συμπληρωματική παρέμβαση για την αντιμετώπιση του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου, τη διαχείριση του οξέος και χρόνιου πόνου σε επεμβατικές ιατρικές πράξεις, καθώς και για τον έλεγχο του άγχους, πάντοτε εντός του πεδίου εξειδίκευσης κάθε επαγγελματία υγείας.
Το παράδοξο της ελληνικής πραγματικότητας
Στην Ελλάδα, η συζήτηση χαρακτηρίζεται από έντονες αντιφάσεις. Από τη μία πλευρά, παρατηρείται μια τάση αμφισβήτησης όταν η μέθοδος ασκείται από εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας εκτός του στενού πυρήνα της ιατρικής ή της ψυχολογίας. Από την άλλη πλευρά, προγράμματα κατάρτισης στην υπνοθεραπεία συχνά παρέχονται χωρίς σαφή προαπαιτούμενα για το βασικό υπόβαθρο των εκπαιδευομένων.
Είναι σαφές πως ένα βασικό πανεπιστημιακό πτυχίο δεν παρέχει αυτόματα επάρκεια στην κλινική υπνοθεραπεία, η οποία απαιτεί αυτόνομη, πιστοποιημένη εκπαίδευση. Παρότι η πρόσφατη νομοθεσία (όπως οι νόμοι 5351/2026 και 5172/2025) ρυθμίζει την κατοχύρωση των επαγγελματικών δικαιωμάτων των ψυχολόγων και θεσπίζει κυρώσεις για την αντιποίηση του τίτλου, το τοπίο παραμένει θολό όσον αφορά τις συμπληρωματικές θεραπευτικές υπηρεσίες. Η ανάγκη για ένα ενιαίο, διαφανές θεσμικό πλαίσιο που θα καθορίζει τα κριτήρια εκπαίδευσης και εποπτείας για όλους τους επαγγελματίες υγείας προβάλλει πλέον ως άμεση προτεραιότητα.
























