Ρουάντα: Κέντρο επιστροφής για 100 μετανάστες σε πρώτη φάση – Τι συμφώνησαν πέντε ευρωπαϊκές χώρες και η Ελλάδα

Σε μια κρίσιμη καμπή για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών προς τη Γηραιά Ήπειρο, πέντε ευρωπαϊκά κράτη –ανάμεσά τους και η Ελλάδα– έθεσαν στη Βιέννη τις βάσεις για τη δημιουργία του πρώτου κοινού κέντρου επιστροφής μεταναστών εκτός των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στη συνάντηση με εκπροσώπους της κυβέρνησης της Ρουάντας, οι αντιπροσωπείες της Ελλάδας, της Αυστρίας, της Δανίας, της Γερμανίας και της Ολλανδίας συμφώνησαν να εκκινήσουν επίσημες διαπραγματεύσεις για την υλοποίηση του λεγόμενου «Return Hub».

Πιλοτικό σχέδιο για 100 άτομα και ορίζοντας το 2027

Σύμφωνα με τον οδικό χάρτη που τέθηκε επί τάπητος, στόχος των εμπλεκόμενων χωρών είναι η ολοκλήρωση των συνομιλιών έως τις αρχές του 2027, ώστε οι πρώτες μεταφορές να ξεκινήσουν εντός του ίδιου έτους. Το σχέδιο αφορά μετανάστες των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί τελεσίδικα και δεν διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην Ευρώπη, ενώ παράλληλα η επαναπροώθηση στις χώρες καταγωγής τους είναι αντικειμενικά ανέφικτη.

Στην αρχική φάση του προγράμματος προβλέπεται η λειτουργία μιας ανοικτής δομής φιλοξενίας στη Ρουάντα, χωρητικότητας περίπου 100 ατόμων. Κατά την πιλοτική αυτή περίοδο, το μέτρο θα εφαρμοστεί αποκλειστικά σε ενήλικες άνδρες χωρίς οικογενειακά βάρη. Όσοι μεταφέρονται στην αφρικανική χώρα θα έχουν ενώπιόν τους δύο εναλλακτικές επιλογές: είτε να ενταχθούν νόμιμα στην τοπική αγορά εργασίας και κοινωνία είτε να επιλέξουν τον δρόμο του οικειοθελούς επαναπατρισμού στην πατρίδα τους.

Στόχος η αποτροπή και το νέο νομικό πλαίσιο

Πέρα από την επιτάχυνση των επιστροφών, ο βασικός στρατηγικός πυλώνας της πρωτοβουλίας είναι η αποτροπή νέων αφίξεων. Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, υπογράμμισε ότι τέτοιοι μηχανισμοί αποθαρρύνουν όσους σχεδιάζουν να πληρώσουν διακινητές, σημειώνοντας χαρακτηριστικά πως «ο σημαντικότερος αριθμός είναι εκείνος που δεν θα δούμε ποτέ». Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών, Αλεξάντερ Ντόμπριντ, τόνισε ότι κύριος στόχος παραμένει η διάλυση του επιχειρηματικού μοντέλου των κυκλωμάτων παράνομης διακίνησης.

Σε νομικό επίπεδο, το εγχείρημα διαφοροποιείται ουσιαστικά από το μοντέλο της συμφωνίας Ιταλίας – Αλβανίας. Ενώ στα αλβανικά κέντρα τη δικαιοδοσία διατηρούν οι ιταλικές αρχές, στην περίπτωση της Ρουάντας η επιστροφή θα θεωρείται ολοκληρωμένη με την παράδοση του ατόμου, το οποίο εφεξής θα υπάγεται στη δικαιοδοσία του αφρικανικού κράτους. Βασική προϋπόθεση, ωστόσο, αποτελεί η διενέργεια αυστηρού εξατομικευμένου ελέγχου πριν από κάθε μεταφορά, ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν παραβιάζονται θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα.

Το κόστος χρηματοδότησης και οι απαιτήσεις του Κιγκάλι

Παρά την πολιτική βούληση, κατά τη σύνοδο της Βιέννης δεν υπεγράφη δεσμευτική συμφωνία, καθώς παραμένουν σε εκκρεμότητα κρίσιμες παράμετροι. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ρουάντας, Βενσάν Μπιρούτα, κατέστησε σαφές ότι η χώρα του αναμένει την πλήρη κάλυψη των εξόδων μεταφοράς και ένταξης από τους Ευρωπαίους εταίρους, καθώς και τη χρηματοδότηση αναπτυξιακών προγραμμάτων που θα ωφελήσουν και τον τοπικό πληθυσμό.

Από την πλευρά του, ο Αυστριακός καγκελάριος Κρίστιαν Στόκερ παραδέχθηκε ότι το κύριο οικονομικό βάρος αναλογεί στα πέντε συμμετέχοντα κράτη, αν και έχει ήδη ζητηθεί η συνδρομή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η Κομισιόν, η οποία παρακολουθεί τις συνομιλίες με καθεστώς παρατηρητή, έχει ξεκαθαρίσει ότι η ενδεχόμενη κοινοτική χρηματοδότηση θα αξιολογείται κατά περίπτωση, στη βάση του νέου ευρωπαϊκού κανονισμού επιστροφών.

ThePostPolitics Newsroom
ThePostPolitics Newsroom