Δεν είναι πάντα κακία: Γιατί κάποιοι εύχονται την αποτυχία των άλλων σύμφωνα με την ψυχολογία

Στην καθημερινή ζωή, στον επαγγελματικό στίβο αλλά και στις προσωπικές σχέσεις, όλοι έχουν συναντήσει ανθρώπους που δεν αρκούνται απλώς στη δική τους πρόοδο, αλλά επιθυμούν διακαώς να δουν τους γύρω τους να παραπαίουν. Ενώ η πρώτη αυθόρμητη αντίδραση είναι να αποδοθεί αυτή η στάση σε καθαρή κακία ή τοξικότητα, η σύγχρονη ψυχολογία αποκαλύπτει ότι οι αιτίες πίσω από αυτή τη συμπεριφορά είναι συνήθως πολύ πιο σύνθετες και βαθιά ριζωμένες στον ανθρώπινο ψυχισμό.

Ο υγιής ανταγωνισμός απέναντι στην ανάγκη για ταπείνωση

Στον αντίποδα των συγκρούσεων που προκύπτουν στη συμβίωση και στη δουλειά, υπάρχουν άνθρωποι που διαθέτουν την ψυχική ωριμότητα να διαφωνούν, να ανταγωνίζονται έντονα ή ακόμη και να πληγώνονται, χωρίς ωστόσο να τρέφουν εκδικητικά αισθήματα. Αυτά τα άτομα μπορούν να προασπίζονται με σθένος τα συμφέροντα και τις απόψεις τους, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι ο αντίπαλος παραμένει ένας άνθρωπος που δικαιούται ευκαιρίες και επιτυχία.

Αντίθετα, υπάρχει μια κατηγορία ανθρώπων που μετατρέπει κάθε διαφωνία ή σύγκριση σε ζήτημα υπαρξιακής επιβίωσης. Για αυτούς, το να κερδίσουν δεν αρκεί. Η πραγματική ικανοποίηση πηγάζει από την πτώση ή ακόμα και την ταπείνωση του άλλου. Αυτή η ανάγκη δεν προκύπτει απαραίτητα από γεννημένη μοχθηρία, αλλά συχνά λειτουργεί ως παραμορφωμένος καθρέφτης έντονων εσωτερικών πιέσεων.

Ο άλλος ως «ενοχλητικός καθρέφτης» και η άμυνα του εγώ

Σύμφωνα με τους ειδικούς ψυχικής υγείας, πίσω από την επιθυμία για την αποτυχία του άλλου κρύβονται έντονα συναισθήματα ανασφάλειας, απογοήτευσης, φόβου και προσωπικής ανεπάρκειας. Όταν κάποιος στο άμεσο περιβάλλον καταφέρνει έναν στόχο που ένα άτομο επιδιώκει για χρόνια χωρίς αποτέλεσμα, η ξένη επιτυχία λειτουργεί ως ένας ανεπιθύμητος «καθρέφτης» που αναδεικνύει τις δικές του αδυναμίες και ελλείψεις.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η επιθυμία να σκοντάψει ο επιτυχημένος λειτουργεί ασυνείδητα ως αμυντικός μηχανισμός. Εάν ο άλλος αποτύχει, η απόσταση μεταξύ τους φαίνεται να κλείνει, και το πληγωμένο «εγώ» προστατεύεται πρόσκαιρα από την αίσθηση κατωτερότητας. Πρόκειται για μια στρεβλή προσπάθεια εξισορρόπησης της εσωτερικής ανισότητας, η οποία πηγάζει περισσότερο από προσωπικό πόνο παρά από στρατηγική επιθετικότητα.

Η συνειδητοποίηση ως κλειδί και το όριο της ανοχής

Οι ψυχολόγοι υπογραμμίζουν ότι η κατανόηση αυτών των υπόγειων μηχανισμών δεν ισοδυναμεί επ’ ουδενί με δικαιολόγηση των συμπεριφορών αυτών. Το γεγονός ότι η επιθυμία για την πτώση του άλλου εδράζεται στην ανασφάλεια δεν αναιρεί το γεγονός ότι παραμένει μια δυσλειτουργική και δυνητικά καταστροφική στάση για τις κοινωνικές σχέσεις.

Η αποκωδικοποίηση των συναισθημάτων αυτών προσφέρει, ωστόσο, ένα σημαντικό πλεονέκτημα: επιτρέπει τόσο στο άτομο που βιώνει τέτοια συναισθήματα όσο και σε εκείνους που τα υφίστανται, να δουν πέρα από το προσωπικό μένος. Η αυτογνωσία αποτελεί το πρώτο και αναγκαίο βήμα ώστε η σύγκριση να πάψει να γεννά φθόνο και να μετατραπεί σε κίνητρο για ουσιαστική προσωπική εξέλιξη.

ThePostPolitics Newsroom
ThePostPolitics Newsroom