Κοσμικό μυστήριο: Ραδιοσήμα εκπέμπει παλμούς κάθε 8 λεπτά από απόσταση 5.000 ετών φωτός

Ένα ασυνήθιστο φαινόμενο στα βάθη του διαστήματος έρχεται να αλλάξει όσα γνώριζαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες για τη συμπεριφορά των νεκρών άστρων. Διεθνής ομάδα αστρονόμων εντόπισε ένα μυστηριώδες ραδιοσήμα, το οποίο εκπέμπει τακτικούς, ισχυρούς παλμούς με ακρίβεια σχεδόν κάθε 8 λεπτά. Το σήμα προέρχεται από απόσταση 5.000 ετών φωτός από τη Γη και, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature, προσφέρει κρίσιμα νέα δεδομένα για τη φυσική των δυαδικών συστημάτων.

Η ταυτότητα του συστήματος GPM J071507-114153

Η ανακάλυψη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Κέρτιν της Αυστραλίας και του Διεθνούς Κέντρου Έρευνας Ραδιοαστρονομίας (ICRAR). Αξιοποιώντας την ισχύ του Ερευνητικού Κέντρου Υπερυπολογιστών της Δυτικής Αυστραλίας, η επιστημονική ομάδα ανέλυσε δεδομένα άνω των 100 ωρών παρατήρησης. Στο επίκεντρο τέθηκε το αστρικό σύστημα με την κωδική ονομασία GPM J071507-114153.

Όπως κατέδειξε η ανάλυση υπό τον επικεφαλής ερευνητή Δρα Σαμ ΜακΣουίνι, οι παλμοί καταγράφονται με εντυπωσιακή περιοδικότητα κάθε 7,9 λεπτά. Αντίθετα με τα κλασικά μεμονωμένα ουράνια σώματα, η συγκεκριμένη πηγή αποτελείται από ένα δυαδικό σύστημα: έναν λευκό νάνο —το πυκνό απομεινάρι ενός άστρου που ολοκλήρωσε τον κύκλο ζωής του— και έναν συνοδό αστέρα τύπου G, ο οποίος μοιράζεται σχεδόν τα ίδια χαρακτηριστικά μεγέθους και μάζας με τον Ήλιο μας. Η εξαιρετική διαύγεια των σημάτων επέτρεψε στους αστρονόμους να παρακολουθήσουν την τροχιακή κίνηση του λευκού νάνου, επιβεβαιώνοντας πως η πηγή των εκπομπών βρίσκεται επάνω στο ίδιο το νεκρό άστρο ή στο άμεσο μαγνητικό του περιβάλλον.

Ένας νέος μηχανισμός στα Long-Period Radio Transients

Το φαινόμενο αυτό διαφοροποιείται από τα συμβατικά πάλσαρ και εντάσσεται στη σπάνια κατηγορία των παροδικών ραδιοεκπομπών μακράς περιόδου (Long-Period Radio Transients – LPRTs). Μέχρι σήμερα, τα ελάχιστα συστήματα αυτής της μορφής που είχαν εντοπιστεί αποτελούνταν από έναν λευκό και έναν ερυθρό νάνο. Η νέα ανακάλυψη ανατρέπει τη συγκεκριμένη θεωρία, αποδεικνύοντας για πρώτη φορά ότι και ένας θερμότερος αστέρας τύπου G μπορεί να τροφοδοτήσει τον μηχανισμό παραγωγής τέτοιων ραδιοκυμάτων.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η ενέργεια δεν εκλύεται απλώς λόγω της περιστροφής του άστρου, αλλά προκύπτει από μια βίαιη ηλεκτρομαγνητική σύγκρουση. Το πανίσχυρο μαγνητικό πεδίο του λευκού νάνου αλληλεπιδρά έντονα με τον αστρικό άνεμο και την εξωτερική ατμόσφαιρα του συνοδού του. Πρόκειται για έναν μηχανισμό ανάλογο με αυτόν που παρατηρείται στο ηλιακό μας σύστημα ανάμεσα στον Δία και τον δορυφόρο του, την Ιώ, ο οποίος ωστόσο στο σύστημα GPM J071507-114153 εκδηλώνεται σε ασύγκριτα πιο καταστροφική και γιγαντιαία κλίμακα.

Η καταγραφή του συγκεκριμένου σήματος ανοίγει νέους δρόμους στη σύγχρονη αστροφυσική, καθώς υποδεικνύει ότι παρόμοια συστήματα ενδέχεται να είναι πιο διαδεδομένα στον Γαλαξία από ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα, περιμένοντας τα σύγχρονα ραδιοτηλεσκόπια να τα ανακαλύψουν.