Washington Post: Πώς οι ενδιάμεσες εκλογές αναζωπυρώνουν τη μάχη για την εκλογή προέδρου μέσω της λαϊκής ψήφου στις ΗΠΑ

Μια ιστορική και ριζική ανατροπή στον τρόπο εκλογής του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών επανέρχεται στο επίκεντρο του πολιτικού διαλόγου. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της εφημερίδας Washington Post, οι νίκες που κατέγραψαν οι Δημοκρατικοί σε καίριες πολιτειακές εκλογικές αναμετρήσεις δίνουν νέα πνοή στην πρωτοβουλία παράκαμψης του παραδοσιακού Κολεγίου των Εκλεκτόρων, υπέρ της άμεσης πανεθνικής λαϊκής ψήφου.

Το διακύβευμα αφορά τον πυρήνα του αμερικανικού εκλογικού συστήματος, το οποίο ιστορικά επιτρέπει σε έναν υποψήφιο να εισέλθει στον Λευκό Οίκο ακόμη και αν λάβει λιγότερες ψήφους στο σύνολο της επικράτειας, όπως συνέβη στις περιπτώσεις του Τζορτζ Μπους του νεότερου το 2000 και του Ντόναλντ Τραμπ το 2016.

Ο μηχανισμός του «National Popular Vote Interstate Compact»

Η πρωτοβουλία βασίζεται σε ένα διαπολιτειακό σύμφωνο (National Popular Vote Interstate Compact). Βάσει αυτού του σχεδίου, οι πολιτείες που συνυπογράφουν δεσμεύονται να αποδώσουν όλες τις εκλεκτορικές τους ψήφους στον υποψήφιο που θα κερδίσει την πλειοψηφία της πανεθνικής λαϊκής ψήφου, ανεξάρτητα από το επιμέρους αποτέλεσμα εντός των δικών τους συνόρων.

Για να ενεργοποιηθεί και να τεθεί σε πλήρη ισχύ το σύμφωνο, απαιτείται η επικύρωσή του από πολιτείες που συγκεντρώνουν αθροιστικά τουλάχιστον 270 εκλεκτορικές ψήφους — τον μαγικό αριθμό που εξασφαλίζει την προεδρία. Μέχρι στιγμής, το σύμφωνο έχει ψηφιστεί από 16 πολιτείες και την Περιφέρεια της Κολούμπια, εκπροσωπώντας περίπου 195 εκλέκτορες. Ο έλεγχος νέων τοπικών κοινοβουλίων από τους Δημοκρατικούς ανοίγει τον δρόμο για την προσθήκη νέων πολιτειών στη λίστα, φέρνοντας το εγχείρημα πιο κοντά στο κρίσιμο όριο.

Τα συνταγματικά εμπόδια και η αντίσταση των Ρεπουμπλικανών

Παρά την πολιτική ώθηση που καταγράφει η Washington Post, ο δρόμος προς την εφαρμογή του μέτρου είναι γεμάτος νομικά και θεσμικά εμπόδια. Οι Ρεπουμπλικανοί αντιτίθενται σθεναρά στην πρωτοβουλία, υποστηρίζοντας ότι ένα τέτοιο σύστημα θα περιθωριοποιήσει τις λιγότερο πυκνοκατοικημένες, συντηρητικές πολιτείες της αμερικανικής ενδοχώρας, μετατρέποντας τις εκλογές σε μια κούρσα που θα κρίνεται αποκλειστικά στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Παράλληλα, κορυφαίοι συνταγματολόγοι επισημαίνουν ότι το σύμφωνο αναπόφευκτα θα βρεθεί ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ. Το άρθρο Ι του αμερικανικού Συντάγματος απαιτεί την έγκριση του Κογκρέσου για συμφωνίες μεταξύ πολιτειών, ένα εμπόδιο που μοιάζει ανυπέρβλητο με το ισχύον πολιτικό ισοζύγιο στην Ουάσινγκτον.

Μια ανοιχτή μάχη για το μέλλον της αμερικανικής δημοκρατίας

Οι υποστηρικτές της μεταρρύθμισης υπογραμμίζουν ότι η αρχή «ένας άνθρωπος, μία ψήφος» αποτελεί θεμελιώδη απαίτηση της σύγχρονης δημοκρατίας και επιμένουν να πιέζουν για την υιοθέτησή της σε τοπικό επίπεδο. Παρότι η εφαρμογή του σχεδίου στις προσεχείς προεδρικές εκλογές θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη, η αναθέρμανση της συζήτησης πιστοποιεί τη βαθιά δυσαρέσκεια για τις στρεβλώσεις του εκλογικού συστήματος και προδιαγράφει μια μακρά σύγκρουση για τους κανόνες της αμερικανικής διακυβέρνησης.