Τεχνητή νοημοσύνη στην εργασία: Σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο – Οι δύο βασικοί άξονες

Σε τροχιά ουσιαστικής ρύθμισης εισέρχεται η χρήση των σύγχρονων τεχνολογιών στον εργασιακό χώρο, καθώς τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Το νομοσχέδιο, το οποίο ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2024/2831, επιχειρεί να θέσει σαφείς κανόνες στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και των αλγορίθμων, ενισχύοντας ταυτόχρονα το πλέγμα προστασίας για τους εργαζομένους στις ψηφιακές πλατφόρμες. Η διαδικασία της διαβούλευσης θα διαρκέσει έως τις 19 Νοεμβρίου, επιτρέποντας στους κοινωνικούς εταίρους και τους πολίτες να καταθέσουν τις προτάσεις τους.

Άξονας πρώτος: Αλγοριθμική διαφάνεια και ανθρώπινη εποπτεία

Ο πρώτος κεντρικός πυλώνας της νομοθετικής πρωτοβουλίας επικεντρώνεται στην αλγοριθμική διαχείριση της εργασίας. Για πρώτη φορά εισάγεται ένα συνεκτικό θεσμικό πλαίσιο που οριοθετεί τον ρόλο των αυτοματοποιημένων συστημάτων και της τεχνητής νοημοσύνης στις εργασιακές σχέσεις. Κεντρική επιδίωξη είναι η διασφάλιση της πλήρους διαφάνειας απέναντι στους εργαζομένους, οι οποίοι θα πρέπει να ενημερώνονται αναλυτικά για τις παραμέτρους, τα κριτήρια και τις μεθόδους βάσει των οποίων λαμβάνονται αποφάσεις που τους αφορούν άμεσα.

Παράλληλα, θεσπίζεται ως απαρέγκλιτη αρχή η ουσιαστική ανθρώπινη εποπτεία. Αυτό σημαίνει ότι κρίσιμες αποφάσεις που επηρεάζουν ουσιωδώς την υπηρεσιακή κατάσταση, την αξιολόγηση ή τη συνέχιση της συνεργασίας ενός εργαζομένου δεν θα μπορούν να επαφίενται αποκλειστικά σε αυτοματοποιημένα λογισμικά. Επιπλέον, το νομοσχέδιο ενισχύει τη συμμόρφωση με τους κανόνες προστασίας των προσωπικών δεδομένων, αποτρέποντας αδιαφανείς πρακτικές παρακολούθησης.

Άξονας δεύτερος: Θωράκιση των εργαζομένων στις ψηφιακές πλατφόρμες

Ο δεύτερος άξονας αφορά στη συνολική βελτίωση των συνθηκών εργασίας για όσους απασχολούνται μέσω ψηφιακών πλατφορμών παροχής υπηρεσιών. Μέσα από τις νέες ρυθμίσεις επιδιώκεται ο ορθός νομικός χαρακτηρισμός του καθεστώτος απασχόλησης (μισθωτή εργασία έναντι ανεξάρτητων υπηρεσιών), με στόχο να αποτρέπεται η υποκρυπτόμενη εξαρτημένη εργασία και να διασφαλίζεται η ισότιμη πρόσβαση των απασχολουμένων στα εργατικά και ασφαλιστικά δικαιώματα.

Για την αποτελεσματική εφαρμογή του πλαισίου, αναβαθμίζονται οι ελεγκτικοί μηχανισμοί, ενώ προβλέπονται ταχύτερες και αποδοτικότερες διαδικασίες δικαστικής προστασίας και αποκατάστασης για περιπτώσεις παραβιάσεων. Με τον τρόπο αυτό, η κυβέρνηση στοχεύει στη διαμόρφωση ενός υγιούς περιβάλλοντος ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων, παράλληλα με την κοινωνική προστασία του εργατικού δυναμικού.

Κοινωνικές ρυθμίσεις και η δήλωση της Νίκης Κεραμέως

Πέρα από τις ρυθμίσεις για την τεχνολογία, το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει διατάξεις με έντονο κοινωνικό πρόσημο. Συγκεκριμένα, εισάγονται τρεις ρυθμίσεις για τη διεύρυνση της ασφαλιστικής ικανότητας των νέων που πλησιάζουν στην ενηλικίωση και μεταβαίνουν από την εκπαίδευση στην αγορά εργασίας. Επιπλέον, απλοποιούνται οι διαδικασίες για τη λήψη γονικής άδειας και άδειας φροντιστή, ενώ θεσπίζεται συμπληρωματική παροχή κυοφορίας και λοχείας από τη ΔΥΠΑ για μητέρες ασφαλισμένες στον ΕΔΟΕΑΠ.

Σε δήλωσή της, η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, τόνισε: «Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο, ωστόσο η χρήση της θα πρέπει να διέπεται από διαφάνεια και από δικλείδες ασφαλείας με στόχο την προστασία των εργαζομένων και της αγοράς εργασίας. Αυτό ακριβώς διασφαλίζουμε με το συγκεκριμένο νομοσχέδιο, το οποίο μεταξύ άλλων θεσπίζει ανθρώπινη εποπτεία της αλγοριθμικής διαχείρισης στις πλατφόρμες και περαιτέρω διατάξεις για την ουσιαστική προστασία των εργαζομένων σε αυτές».