Παγκόσμια Τράπεζα: Σε ιστορικό ρεκόρ 9,4 τρισ. δολαρίων το εξωτερικό χρέος των αναπτυσσόμενων χωρών

Σε πρωτοφανή επίπεδα-ρεκόρ ανήλθε το εξωτερικό χρέος των αναπτυσσόμενων οικονομιών κατά το 2025, αγγίζοντας τα 9,4 τρισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με τη νεότερη ετήσια Έκθεση για το Διεθνές Χρέος της Παγκόσμιας Τράπεζας. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ετήσια άνοδο που καταγράφεται από το 2021, στον απόηχο της πανδημικής κρίσης. Η εξέλιξη αυτή εκπέμπει ισχυρό σήμα κινδύνου προς τους διεθνείς θεσμούς, καθώς το ολοένα αυξανόμενο βάρος αποπληρωμών απειλεί να εκτοπίσει κρίσιμες κοινωνικές δαπάνες και επενδύσεις σε υποδομές, υγεία, εκπαίδευση και απασχόληση.

Εκτίναξη του κόστους δανεισμού και επιτόκια στα ύψη

Παρά το γεγονός ότι η πρόσβαση των αναπτυσσόμενων κρατών στις διεθνείς κεφαλαιαγορές παρουσίασε σχετική βελτίωση, το τίμημα παραμένει εξαιρετικά βαρύ. Οι φτωχότερες χώρες του πλανήτη υποχρεώθηκαν να αποδεχθούν μέσο επιτόκιο 8,2% για νέες δεσμεύσεις προς ιδιώτες πιστωτές —το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί από το 1989— ενώ το αντίστοιχο κόστος για την έκδοση νέων ομολόγων ανήλθε στο 9,4%.

Στον αντίποδα, τα κράτη με σχετικά καλύτερα μακροοικονομικά μεγέθη, τα οποία δεν πληρούν τα κριτήρια για προνομιακή χρηματοδότηση από τη Διεθνή Ένωση Ανάπτυξης (IDA), κατέβαλαν κατά μέσο όρο 5,5% για νέα ομόλογα, σημειώνοντας οριακή υποχώρηση έναντι του 5,8% το 2024. Συνολικά, ο δανεισμός των αναπτυσσόμενων κρατών από ιδιώτες πιστωτές και η έκδοση κρατικών ομολόγων εκτινάχθηκαν κατά 35%, αγγίζοντας τα 251 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό που συνιστά υψηλό πενταετίας.

Ο φαύλος κύκλος της αναχρηματοδότησης και οι επιπτώσεις

Όπως επισημαίνει ο διεθνής χρηματοδοτικός οργανισμός με έδρα την Ουάσιγκτον, σημαντικός αριθμός κυβερνήσεων κατέφυγε σε νέες εκδόσεις τίτλων αποκλειστικά για την επαναγορά παλαιότερου χρέους που έληγε. Η τακτική αυτή παρέτεινε μεν τον ορίζοντα αποπληρωμής, επιβάρυνε όμως τους προϋπολογισμούς με πολύ υψηλότερα επιτόκια, χωρίς να επιτυγχάνεται αποκλιμάκωση του συνολικού όγκου των οφειλών.

«Οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος δανείζονται περισσότερα, πληρώνουν περισσότερα και τελικά διαθέτουν λιγότερους πόρους για τη μακροπρόθεσμη ευημερία τους», υπογράμμισε η Χαϊσάν Φου, επικεφαλής στατιστικολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας. Μόνο εντός του 2025, τα κράτη αυτά κατέβαλαν το αστρονομικό ποσό των 1,4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων για τόκους και χρεολύσια, καταγράφοντας αύξηση για πέμπτο διαδοχικό έτος.

Νομισματικές πιέσεις και ανθρωπιστικός κίνδυνος

Επιπρόσθετο επιβαρυντικό ρόλο διαδραμάτισε η υποτίμηση του δολαρίου έναντι άλλων νομισμάτων, η οποία ευθύνεται για περισσότερο από το 28% της αύξησης του χρέους, διογκώνοντας λογιστικά τις οφειλές που δεν ήταν εκφρασμένες στο αμερικανικό νόμισμα. Οι αναλυτές της Παγκόσμιας Τράπεζας προειδοποιούν ότι η δημοσιονομική αυτή ασφυξία αφήνει τις ευάλωτες κοινωνίες απροστάτευτες απέναντι σε μελλοντικές αναταράξεις, περιορίζοντας δραστικά τις δυνατότητες επαρκούς σίτισης και βασικής κοινωνικής προστασίας για εκατομμύρια πολίτες.