Social Media: Στην Αθήνα οι τεχνολογικοί κολοσσοί για το όριο των 15 ετών – Το σχέδιο και οι κυρώσεις

Σε κρίσιμη καμπή εισέρχεται η πρωτοβουλία της ελληνικής κυβέρνησης για την προστασία των ανηλίκων στον ψηφιακό κόσμο. Όπως έκανε γνωστό ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, σε συνέντευξή του στο WIRED Greece, εκπρόσωποι των κορυφαίων εταιρειών τεχνολογίας αναμένονται στην Αθήνα την επόμενη εβδομάδα, έπειτα από σχετική κυβερνητική πρόσκληση, προκειμένου να καθοριστεί το πλαίσιο εφαρμογής της νομοθεσίας για το ηλικιακό όριο των 15 ετών στα κοινωνικά δίκτυα.

Μηχανισμοί επαλήθευσης ηλικίας και προστασία δεδομένων

Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων, οι πλατφόρμες θα κληθούν να παρουσιάσουν αναλυτικά τους μηχανισμούς εξακρίβωσης ηλικίας που σχεδιάζουν να ενεργοποιήσουν ενόψει της 1ης Ιανουαρίου 2027, ημερομηνία κατά την οποία τίθεται σε πλήρη ισχύ το μέτρο. Στόχος είναι η Ελλάδα να λειτουργήσει ως χώρα-πιλότος, εφαρμόζοντας πρότυπα ασφαλείας αντίστοιχα με αυτά που υιοθετούνται στις ΗΠΑ.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία της ιδιωτικότητας. Ο κ. Σκέρτσος εξήγησε ότι η διαδικασία επαλήθευσης δύναται να πραγματοποιείται μέσω τεχνολογιών μηδενικής γνώσης. Με αυτόν τον τρόπο, η εκάστοτε πλατφόρμα θα πιστοποιεί απλώς εάν ο χρήστης υπερβαίνει το ηλικιακό όριο, χωρίς να αποκτά πρόσβαση σε ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα. Μεταξύ των εργαλείων περιλαμβάνονται το ελληνικό kids wallet και ευρωπαϊκές ψηφιακές λύσεις ταυτοποίησης. Σχετικά με πιθανές παρακάμψεις, ο υπουργός αναγνώρισε ότι κανένας περιορισμός δεν αποκλείει απόλυτα τη μη συμμόρφωση, επικαλούμενος το παράδειγμα της Αυστραλίας (όριο 16 ετών), σημειώνοντας ωστόσο πως η πιθανότητα παράκαμψης δεν αναιρεί την αναγκαιότητα θέσπισης κανόνων.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο και τα βαριά πρόστιμα του DSA

Αναφορικά με τη συμβατότητα του μέτρου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, διευκρινίστηκε ότι η διαδικασία κοινοποίησης της Ελλάδας είχε ολοκληρωθεί πριν από την παρουσίαση της πρότασης για το EU Kids Act, ενώ η χώρα έχει ενσωματώσει πλήρως τις παρατηρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ξεπερνώντας το προσωρινό πάγωμα που ισχύει για εθνικές απαγορεύσεις άλλων κρατών.

Στο πεδίο των κυρώσεων, το πλαίσιο είναι αυστηρό. Μέσω του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), προβλέπονται πρόστιμα που φτάνουν έως και το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών των εταιρειών σε περιπτώσεις σοβαρής μη συμμόρφωσης. Παράλληλα, οι πολίτες διατηρούν το δικαίωμα υποβολής καταγγελιών στην ΕΕΤΤ, ενώ οι οικογένειες μπορούν να διεκδικήσουν αστικές αποζημιώσεις. Ο κ. Σκέρτσος συνέδεσε τη στάση των πλατφορμών με τον πρόσφατο εξωδικαστικό συμβιβασμό-μαμούθ της Meta στις ΗΠΑ (ύψους 17 δισ. δολαρίων), χαρακτηρίζοντάς τον έμμεση παραδοχή ευθύνης για τις επιπτώσεις σε χρήστες κάτω των 18 ετών.

Επιστημονικά δεδομένα και ψηφιακές προκλήσεις

Η στρατηγική της κυβέρνησης εδράζεται σε επιστημονικά δεδομένα, μεταξύ των οποίων και τα ευρήματα του ΟΟΣΑ (έρευνα PISA) για τη διάσπαση της προσοχής και την υποχώρηση των σχολικών επιδόσεων λόγω της υπερβολικής χρήσης οθονών. Σημειώνεται πως σε σχετική ακρόαση στη Βουλή, 13 από τους 15 αρμόδιους φορείς τάχθηκαν υπέρ των περιορισμών. Τέλος, ο υπουργός διαχώρισε πλατφόρμες περιεχομένου όπως το YouTube –το οποίο δεν απαιτεί υποχρεωτικά λογαριασμό χρήστη– από τα κλασικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ υπογράμμισε ότι παράλληλα με τη ρύθμιση για τα social media, η Ελλάδα αναπτύσσει εθνική στρατηγική απέναντι στην παραπληροφόρηση και τα deepfakes.