Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Προκλητικές αξιώσεις της Άγκυρας σε Ελλάδα και ΕΕ – «Δεν ακυρώνεται από τρίτους»

Σε νέες προκλητικές τοποθετήσεις αναφορικά με το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο προχώρησε η Άγκυρα, απορρίπτοντας τις πάγιες θέσεις της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας, κατά την τακτική ενημέρωση των δημοσιογράφων, υποστήριξε ότι οι διεθνείς αντιδράσεις δεν επηρεάζουν τη νομική ισχύ της συμφωνίας του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας, επαναλαμβάνοντας τις διεκδικήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η ρητορική της Άγκυρας και οι δηλώσεις Ακτούρκ

Ο εκπρόσωπος Τύπου του τουρκικού υπουργείου Εθνικής Άμυνας, υποναύαρχος Ζεκί Ακτούρκ, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «η νομική ισχύς του Μνημονίου Κατανόησης δεν μπορεί να εξαλειφθεί με μονομερείς αξιολογήσεις τρίτων». Με τη συγκεκριμένη αποστροφή, ο Τούρκος αξιωματούχος επιχείρησε να αποδομήσει τη νομική και διπλωματική κριτική που ασκούν σταθερά η Αθήνα και οι Βρυξέλλες σχετικά με την ακυρότητα του συμφώνου.

Παράλληλα, ο Ζεκί Ακτούρκ διαμήνυσε πως οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις θα συνεχίσουν να προστατεύουν με αποφασιστικότητα τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Τουρκίας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Η δήλωση αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική της Άγκυρας να διατηρεί στο προσκήνιο το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», παρά τη σχετική ηρεμία που καταγράφεται στο πεδίο κατά τους τελευταίους μήνες στο πλαίσιο του ελληνοτουρκικού διαλόγου.

Η αμετάβλητη θέση της Αθήνας και το Διεθνές Δίκαιο

Η ελληνική διπλωματία έχει καταστήσει σαφές σε όλα τα διεθνή φόρα ότι το λεγόμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο στερείται οποιασδήποτε νομικής βάσης. Η συμφωνία αγνοεί κατάφωρα την επήρεια και τα κυριαρχικά δικαιώματα μεγάλων ελληνικών νησιών, όπως η Κρήτη, η Ρόδος και η Κάρπαθος, παραβιάζοντας θεμελιώδεις αρχές της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

Την ίδια ακριβώς θέση έχει υιοθετήσει και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο με επανειλημμένα συμπεράσματά του έχει αποφανθεί ότι το εν λόγω μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και, ως εκ τούτου, δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτες χώρες. Η ευρωπαϊκή στήριξη προς την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει απόλυτη απέναντι στις αναθεωρητικές πρακτικές της τουρκικής πλευράς.

Γεωπολιτικές ισορροπίες και εσωτερική ρευστότητα στη Λιβύη

Αξίζει να σημειωθεί ότι το μνημόνιο υπεγράφη με την τότε κυβέρνηση της Τρίπολης εν μέσω εμφύλιας σύγκρουσης, χωρίς ποτέ να έχει επικυρωθεί από το εκλεγμένο κοινοβούλιο της Λιβύης που εδρεύει στο Τομπρούκ. Η πολιτική αστάθεια και ο θεσμικός κατακερματισμός στη βορειοαφρικανική χώρα εντείνουν το νομικό και πολιτικό έλλειμμα νομιμοποίησης του κειμένου.

Παρόλα αυτά, η Τουρκία αξιοποιεί συστηματικά το μνημόνιο ως εργαλείο γεωστρατηγικής πίεσης, επιχειρώντας να κατοχυρώσει de facto τετελεσμένα στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ των ακτών της και της Λιβύης. Η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις κινήσεις της γειτονικής χώρας, επιμένοντας στην αυστηρή τήρηση του Διεθνούς Δικαίου ως τη μόνη βάση για την επίλυση των διαφορών στην περιοχή.