Στροφή της Ευρώπης στο Μεταναστευτικό: Αυστηρότεροι κανόνες και νέα κέντρα επιστροφών

Η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να αλλάζει ρότα στο ζήτημα της μετανάστευσης, υιοθετώντας μια αισθητά πιο αυστηρή στάση που ευθυγραμμίζεται με τις αγωνίες και τα αιτήματα των πολιτών. Καταλυτικό ρόλο σε αυτή την αλλαγή έπαιξε η ψήφιση του Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου, σε συνδυασμό με τους νέους κανονισμούς για τις ασφαλείς τρίτες χώρες και τις επιστροφές, δημιουργώντας ένα πιο θωρακισμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Σε εθνικό επίπεδο, η ελληνική κυβέρνηση, έχοντας θέσει το μεταναστευτικό ως απόλυτη προτεραιότητα από το 2019 υπό την ηγεσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, αξιοποίησε τις νέες ευρωπαϊκές κατευθύνσεις. Η εθνική νομοθεσία ενισχύθηκε με σημαντικές διατάξεις, με κυριότερη την ποινικοποίηση της παράνομης διαμονής στη χώρα, στέλνοντας σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής στα παράνομα κυκλώματα διακίνησης.

Τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής αποτυπώνονται ήδη στα επίσημα στοιχεία. Συγκεκριμένα, το τελευταίο πεντάμηνο καταγράφηκε μείωση των ροών κατά 50%, ενώ η συνολική ετήσια μείωση αγγίζει το 21%. Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους οι θαλάσσιες ροές παρουσίασαν κάμψη κατά 27%. Ακόμη και στην περίπτωση της Κρήτης, όπου καταγράφηκε αρχικά μια ανησυχητική αύξηση λόγω μιας νέας μεταναστευτικής διόδου, η κατάσταση σταθεροποιείται, με την κίνηση στο επτάμηνο να κινείται στα περσινά επίπεδα.

Ωστόσο, η διαχείριση του μεταναστευτικού παραμένει μια διαρκής πρόκληση που απαιτεί εγρήγορση και συνεχή παρακολούθηση της δράσης των παράνομων δικτύων. Το βασικό δόγμα πλέον είναι ξεκάθαρο σε ευρωπαϊκό επίπεδο: όσοι εισέρχονται παράνομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιστρέφονται στις χώρες καταγωγής τους.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα πρωτοστατεί μαζί με άλλες τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες – τη Γερμανία, την Αυστρία, την Ολλανδία και τη Δανία – στη δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων. Στόχος είναι οι σχετικές διαδικασίες συμφωνίας να έχουν ολοκληρωθεί εντός του 2026, ώστε κατά το δεύτερο εξάμηνο της ελληνικής προεδρίας, το 2027, να τεθεί σε λειτουργία το πρώτο κέντρο επιστροφής εκτός ΕΕ, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή στην ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική.