Πώς χρησιμοποιούν πραγματικά οι άνθρωποι την τεχνητή νοημοσύνη: Τα κρυφά δεδομένα πίσω από τα chatbots

Η κυρίαρχη αφήγηση των κολοσσών της τεχνολογίας για την τεχνητή νοημοσύνη (AI) εστιάζει συστηματικά στην επαγγελματική παραγωγικότητα και την καινοτομία στον χώρο εργασίας. Ωστόσο, ανεξάρτητοι ερευνητές υποστηρίζουν πλέον ανοιχτά ότι οι εταιρείες δημοσιεύουν επιλεκτικά μόνο όσα δεδομένα επιθυμούν να προβάλουν. Στην πραγματικότητα, ο τρόπος με τον οποίο οι πολίτες αλληλεπιδρούν με εργαλεία όπως το ChatGPT, το Claude και το Gemini παραμένει σε μεγάλο βαθμό αχαρτογράφητος.

Το κενό στα επίσημα στοιχεία και το εγχείρημα του AI Observatory

«Δεν υπάρχει ανεξάρτητη πηγή για να επιβεβαιώσει τα στοιχεία», επισημαίνει η Άνκα Ρόιελ, υποψήφια διδάκτωρ στο εργαστήριο STAIR Lab του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ. Για να γεφυρώσει αυτό το κενό, η Ρόιελ συνυπογράφει, μαζί με τον Σέιν Λονγκπρέ από το MIT Media Lab, το ερευνητικό πρόγραμμα AI Observatory. Πρόκειται για μια δημόσια πλατφόρμα που ανέλυσε πραγματικές συνομιλίες χρηστών από επτά διαφορετικές βάσεις δεδομένων της περιόδου 2023–2025, οι οποίες συγκεντρώθηκαν κατόπιν συγκατάθεσης.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, κρίσιμες αποφάσεις πολιτικής και ρυθμιστικών αρχών για τα οφέλη και τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης λαμβάνονται σήμερα βάσει εξαιρετικά περιορισμένων στοιχείων. Το AI Observatory διαπίστωσε ότι τα επίσημα εταιρικά reports τείνουν να παραλείπουν ευαίσθητες ή προσωπικές συμπεριφορές, προβάλλοντας σχεδόν αποκλειστικά την εργασιακή χρήση.

Εργασία έναντι προσωπικής ζωής: Οι «τυφλές» γωνίες των αναφορών

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο δείκτης Anthropic Economic Index, μία από τις πιο δημοφιλείς πηγές δεδομένων στον κλάδο. Εστιάζοντας σχεδόν αποκλειστικά σε εργασιακά σενάρια για το Claude, η μεθοδολογία της εταιρείας αποκλείει σχεδόν το 48% των πραγματικών συνομιλιών. Η ανάλυση του AI Observatory έδειξε ότι οι μη εργασιακές συνομιλίες αφορούν σε μεγάλο βαθμό θέματα υγείας και σχέσεων (44,2%), θέματα ενηλίκων, καθώς και περιπτώσεις παρενόχλησης ή ρητορικής μίσους. Αντίστοιχα, ακόμη και στοιχεία της OpenAI για το 2025 υποδεικνύουν ότι μόλις το 30% των καταναλωτικών αλληλεπιδράσεων συνδέεται άμεσα με εργασία.

Όπως σχολιάζει ο Ντέιβιντ Γουίντερ, επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν, η συνολική και ανεξάρτητη εξέταση των δεδομένων είναι απαραίτητη ώστε οι επιστήμονες να κατανοήσουν το πραγματικό εύρος των αλληλεπιδράσεων και όχι μόνο ό,τι απομονώνεται σε επιμέρους εταιρικά δελτία.

Πώς διαφέρει η συμπεριφορά από μοντέλο σε μοντέλο

Η μελέτη καταγράφει επίσης σαφείς μεταβολές στον χρόνο. Μέσα από βάσεις δεδομένων όπως το WildChat, διαπιστώνεται ότι οι συνομιλίες γίνονται σταδιακά μεγαλύτερες και πιο περίπλοκες. Η αύξηση των απλών καθημερινών συζητήσεων (small talk) καταδεικνύει ότι οι χρήστες στρέφονται όλο και περισσότερο στην AI για κοινωνική συντροφικότητα, ενώ παράλληλα τα συστήματα αποκαλύπτουν λιγότερο συχνά τη φύση τους ως chatbots.

Ταυτόχρονα, κάθε πλατφόρμα φαίνεται να εξυπηρετεί διαφορετικές ανάγκες:

• Το ChatGPT χρησιμοποιείται κατά κόρον για βοήθεια σε σχολικές και ακαδημαϊκές εργασίες, με τις συνομιλίες να γίνονται σημαντικά πιο εκτενείς στην έκδοση GPT-4o συγκριτικά με το GPT-3.5.
• Το Claude της Anthropic ξεχωρίζει στη συγγραφή κώδικα και σε τεχνικά ζητήματα.
• Το Gemini της Google προτιμάται για κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και παιχνίδια ρόλων.
• Το Grok της xAI επιλέγεται συχνά για άντληση ειδήσεων και πολιτική ενημέρωση, αποτελώντας ωστόσο και το μοντέλο όπου παρατηρείται η μεγαλύτερη συγκέντρωση παραπληροφόρησης.

«Καμία μεμονωμένη εταιρική έκθεση δεν λέει ολόκληρη την αλήθεια», καταλήγει ο Λονγκπρέ, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για διαρκή ανεξάρτητη εποπτεία της τεχνολογίας που αλλάζει την καθημερινότητά μας.