Ο φασισμός ανάμεσά μας: Η τοξικότητα, η χυδαιότητα και η κρίση δημοκρατικών θεσμών

Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ανησυχητικό φαινόμενο που επανέρχεται στο προσκήνιο με αφορμή ακραίες και χυδαίες συμπεριφορές στο δημόσιο λόγο: την εμφάνιση και την κανονικοποίηση φασιστικών αντιλήψεων στην καθημερινότητα. Δεν είναι λίγες οι φορές που η μνήμη νεκρών, ακόμη και πολιτικών αντιπάλων, γίνεται βορά σε ακατανόμαστες επιθέσεις και προσβολές, καταπατώντας κάθε έννοια παραδοσιακού σεβασμού που χαρακτήριζε διαχρονικά τον ελληνικό πολιτισμό.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην περιγραφή ή την ψυχολογική ανάλυση ορισμένων αρρωστημένων πνευμάτων. Η ουσία κρύβεται στο γεγονός ότι τα άτομα αυτά κυκλοφορούν ελεύθερα ανάμεσά μας. Διακατέχονται από φανατισμό και μίσος, εκμεταλλευόμενα τα ίδια τα προνόμια που προσφέρει μια δημοκρατική πολιτεία για να διαδίδουν τις τοξικές τους απόψεις.

Η συμμετοχή τους στην πολιτική διαδικασία και η επιλογή προσώπων που εκφράζουν παρόμοιες λογικές συμβάλλουν καταλυτικά στην υποβάθμιση της πολιτικής ζωής. Μέσω της ανοχής και της διεύρυνσης αυτών των συμπεριφορών, δημιουργείται σταδιακά μια ψευδαίσθηση πλειοψηφίας. Όταν ένα τμήμα της κοινωνίας εξοικειώνεται με τη βία, την προσβολή και την αποδοχή της παρανομίας ως μέσου πολιτικής έκφρασης, τότε θεμελιώνονται επικίνδυνες κοινωνικές τάσεις. Η χαρά για τη ζημία του «απέναντι» και η επικρότηση πράξεων βίας με το πρόσχημα της ιδεολογικής διαπάλης δεν αποτελούν απλώς αντιδημοκρατικά συμπτώματα, αλλά καθαρόαιμες φασιστικές αντιδράσεις.

Το κρίσιμο ερώτημα που αναδύεται αφορά την κατεύθυνση αυτής της τοξικότητας. Τελικά, η λαϊκή χυδαιότητα παρασύρει τμήματα του πολιτικού κόσμου ή η τοξική ρητορική που εκπέμπεται από το ίδιο το πολιτικό σύστημα λειτουργεί ως άλλοθι και επιταχυντής για τον εκφασισμό μιας μερίδας των πολιτών; Η απάντηση απαιτεί εγρήγορση από τους δημοκρατικούς θεσμούς και τους πολίτες, προκειμένου να αποτραπεί η υπονόμευση της ίδιας της δημοκρατίας εκ των ένδον.