Νόσος Αλτσχάιμερ: Γιατί είναι πιο επιθετική πριν τα 65 έτη – Η επιστημονική εξήγηση

Η νόσος Αλτσχάιμερ θεωρείται κατά κύριο λόγο πάθηση της τρίτης ηλικίας, ωστόσο ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών εκδηλώνει τα πρώτα σημάδια πολύ νωρίτερα, πριν από τη συμπλήρωση των 65 ετών. Σε αυτές τις περιπτώσεις πρώιμης έναρξης, η κλινική εικόνα εξελίσσεται συχνά με σαφώς ταχύτερο και πιο επιθετικό ρυθμό. Μία νέα επιστημονική μελέτη έρχεται τώρα να ρίξει φως στον βιολογικό μηχανισμό που κρύβεται πίσω από αυτή τη διαφορά, προσφέροντας κρίσιμα δεδομένα για την κατανόηση και τη μελλοντική θεραπεία της νευροεκφυλιστικής ασθένειας.

Ο ρόλος της πρωτεΐνης ταυ και η ταχεία συσσώρευση στον εγκέφαλο

Σύμφωνα με τα ευρήματα των ερευνητών, τα οποία δημοσιεύθηκαν στην έγκριτη ιατρική επιθεώρηση Science Translational Medicine, το «κλειδί» της επιθετικότητας εντοπίζεται στην πρωτεΐνη ταυ (tau). Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η συγκεκριμένη πρωτεΐνη συμβάλλει στη σταθερότητα και την ομαλή λειτουργία των νευρικών κυττάρων. Όταν όμως παθολογικές μορφές της αρχίσουν να συσσωρεύονται και να δημιουργούν συμπλέγματα εντός των νευρώνων, διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της νόσου Αλτσχάιμερ.

Χρησιμοποιώντας προηγμένες τομογραφίες εκπομπής ποζιτρονίων (PET scan) και αξιολογώντας τις γνωστικές ικανότητες των συμμετεχόντων σε βάθος δύο έως τριών ετών, οι ερευνητές κατέγραψαν με ακρίβεια την πορεία της παθολογίας στον εγκέφαλο. Η σύγκριση ανάμεσα σε νεότερους και γηραιότερους ασθενείς αποκάλυψε ότι στα άτομα κάτω των 65 ετών η πρωτεΐνη ταυ συσσωρεύεται με διπλάσια ταχύτητα και απλώνεται σε μεγαλύτερη έκταση του εγκεφαλικού ιστού, οδηγώντας σε ταχύτερη έκπτωση των νοητικών λειτουργιών.

Ασυνήθιστα συμπτώματα και διαφορές από την κλασική μορφή

Η μελέτη ανέδειξε επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις στην αρχική κλινική εικόνα των ασθενών. Ενώ στους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας η νόσος ξεκινά σχεδόν καθολικά (σε ποσοστό 99%) με έντονη απώλεια μνήμης, στους νεότερους ασθενείς τα πράγματα είναι συχνά διαφορετικά. Περίπου ένας στους πέντε πάσχοντες από πρώιμη νόσο Αλτσχάιμερ παρουσιάζει αρχικά συμπτώματα που δεν σχετίζονται με τη μνήμη, όπως δυσκολίες στον προσανατολισμό, τη συγκέντρωση ή την εκτέλεση σύνθετων καθημερινών καθηκόντων.

Όπως επεσήμανε ο επικεφαλής ερευνητής, Δρ. Ρενό Λα Ζουά, καθηγητής Νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο, η άτυπη αυτή εκδήλωση καθιστά την έγκαιρη διάγνωση πιο δύσκολη, καθώς τα αρχικά σημάδια μπορεί να αποδοθούν εσφαλμένα σε άγχος, κόπωση ή άλλες καταστάσεις.

Ελπίδες για στοχευμένες θεραπείες

Αξίζει να σημειωθεί ότι, αντίθετα με την κοινή πεποίθηση, η πρώιμη έναρξη της νόσου δεν αποδίδεται πάντα σε κληρονομικούς παράγοντες. Οι γνωστές γενετικές μεταλλάξεις ανιχνεύονται σε μόλις 5% των νεότερων πασχόντων, γεγονός που σημαίνει ότι η πλειονότητα των περιστατικών οφείλεται σε άλλους, πολυπαραγοντικούς μηχανισμούς.

Η κατανόηση της ταχείας εξάπλωσης της πρωτεΐνης ταυ θεωρείται εξαιρετικά κρίσιμη για τη φαρμακολογία. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις που στοχεύουν απευθείας στην απομάκρυνση ή την επιβράδυνση της συσσώρευσης της εν λόγω πρωτεΐνης θα έχουν πρωταρχική σημασία, προσφέροντας ελπίδα για ουσιαστικό φρενάρισμα της επιθετικής αυτής μορφής της νόσου.