Μια πόλη στη Σελήνη: Γιατί το όραμα για 1 εκατομμύριο κατοίκους προσκρούει στο πρόβλημα του νερού

Το όνειρο του ανθρώπινου εποικισμού στο διάστημα και η δημιουργία μιας αυτόνομης μητρόπολης στη Σελήνη αποτελούν διαχρονικό στόχο των διαστημικών υπηρεσιών παγκοσμίως. Καθώς η NASA προχωρά τον σχεδιασμό για το πρόγραμμα Moon Base, με στόχο τη δημιουργία μόνιμης υποδομής κοντά στον νότιο πόλο του φυσικού δορυφόρου της Γης, η επιστημονική κοινότητα εξετάζει τα ρεαλιστικά όρια αυτής της προσπάθειας. Μια νέα έρευνα, ωστόσο, φέρνει στο φως ένα αμείλικτο φυσικό εμπόδιο: τα αποθέματα νερού δεν επαρκούν για τη συντήρηση ενός πληθυσμού μεγάλης κλίμακας.

Το μαθηματικό όριο του νερού και το σενάριο του ενός εκατομμυρίου

Σύμφωνα με μελέτη των αστροφυσικών Μάρτιν Έλβις και Τζόναθαν ΜακΝτάουελ, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Space Technologies, ακόμη και υπό τις πιο αισιόδοξες παραδοχές, οι σεληνιακοί πόροι έχουν συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης. Οι ερευνητές υπέθεσαν ότι στη Σελήνη υπάρχει ένα δισεκατομμύριο τόνοι νερού —κυρίως δεσμευμένοι σε μορφή πάγου σε μόνιμα σκιασμένους κρατήρες— και ότι η μελλοντική τεχνολογία θα επιτρέπει την ανακύκλωση του 98% των υδάτινων πόρων, ποσοστό αντίστοιχο με εκείνο του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού.

Ακόμη και με αυτά τα δεδομένα, μια μεγαλούπολη ενός εκατομμυρίου κατοίκων θα εξαντλούσε πλήρως τα αποθέματα αυτά σε περίπου 100 χρόνια. Αν δεν υπήρχε ανακύκλωση, τα αποθέματα θα επαρκούσαν για μόλις δύο έτη. Η ετήσια κατανάλωση ανά άτομο υπολογίζεται σε περίπου 500 τόνους νερού πριν από την ανακύκλωση, καθώς το νερό είναι απαραίτητο όχι μόνο για ύδρευση και υγιεινή, αλλά κυρίως για την καλλιέργεια τροφίμων, την παραγωγή οξυγόνου και τη δημιουργία καυσίμων πυραύλων.

Από τη μεγαλούπολη στο «σεληνιακό χωριό»

Η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο πιεστική εάν επιβεβαιωθούν πιο συντηρητικές εκτιμήσεις, οι οποίες ανεβάζουν τα προσβάσιμα αποθέματα νερού σε μόλις 34 εκατομμύρια τόνους —σχεδόν 30 φορές λιγότερο από το υπεραισιόδοξο σενάριο. Επιπλέον, παραμένει αβέβαιο ποιο ποσοστό αυτού του πάγου είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτό να εξορυχθεί από το σεληνιακό υπέδαφος.

Αντίθετα, τα δεδομένα αλλάζουν ριζικά όταν η κλίμακα μειώνεται. Μια εγκατάσταση 100.000 ανθρώπων θα μπορούσε θεωρητικά να επιβιώσει για περίπου 1.000 χρόνια με τα ίδια αποθέματα, ενώ ένα μικρό «σεληνιακό χωριό» 1.000 αστροναυτών και ερευνητών δεν θα αντιμετώπιζε άμεσο ζήτημα επιβίωσης λόγω έλλειψης νερού.

Η έλλειψη άνθρακα και οι εναλλακτικές λύσεις

Το νερό δεν είναι το μοναδικό εμπόδιο για μια αυτάρκη σεληνιακή κοινωνία. Όπως επισημαίνουν οι συγγραφείς Κέλι και Ζακ Γουάινερσμιθ, η Σελήνη πάσχει από δραματική έλλειψη άνθρακα —στοιχείο ζωτικής σημασίας για τη βιολογία και την παραγωγή τροφής. Χαρακτηριστικό είναι ότι τα σημεία όπου προσσεληνώθηκαν οι αποστολές Apollo, όπου αφέθηκαν βιολογικά απόβλητα, συγκαταλέγονται στις πλουσιότερες πηγές άνθρακα που γνωρίζουμε στην επιφάνεια του δορυφόρου.

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η ανθρώπινη παρουσία στη Σελήνη δεν είναι ανέφικτη, αλλά απαιτεί ρεαλισμό. Για να υπάρξει μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα σε μεγάλη κλίμακα, θα απαιτηθούν τεχνολογίες ακόμη υψηλότερης απόδοσης, εντοπισμός αποθεμάτων σε μεγαλύτερα βάθη ή ακόμα και μεταφορά πόρων από διερχόμενους αστεροειδείς.