OFF THE RECORD: Μη μου λες να ζω με αναμνήσεις…
Κληρονομικό Δίκαιο: Τέλος στα «αδελφομοίρια» – Τι αλλάζει σε χρέη, ακίνητα και διαθήκες

Σε τροχιά ριζικού εκσυγχρονισμού εισέρχεται το ελληνικό Κληρονομικό Δίκαιο, με μια σειρά από νομοθετικές παρεμβάσεις που στοχεύουν στην άρση των αδιεξόδων στις οικογενειακές περιουσίες, την προστασία των πολιτών από άγνωστα χρέη και τον περιορισμό των πολυετών δικαστικών αντιπαραθέσεων. Οι σχεδιαζόμενες αλλαγές φιλοδοξούν να δώσουν οριστικό τέλος στα λεγόμενα «αδελφομοίρια», δηλαδή στον κατακερματισμό των ακινήτων σε απειροελάχιστα ποσοστά συνιδιοκτησίας που κρατούν χιλιάδες περιουσίες δεσμευμένες και ανεκμετάλλευτες.
Προστασία από τα χρέη και ενίσχυση του επιζώντος συζύγου
Μία από τις πλέον καθοριστικές τομές αφορά την ευθύνη των κληρονόμων για τις οφειλές του αποβιώσαντος. Με το νέο πλαίσιο, ο κληρονόμος θα ευθύνεται για τα χρέη της κληρονομιάς αποκλειστικά και μόνο μέχρι το ύψος της αξίας της περιουσίας που λαμβάνει. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ότι δεν θα απειλείται η ατομική του περιουσία από κρυφά ή υπέρογκα χρέη, επιτρέποντάς του να αποφασίζει για την αποδοχή ή την αποποίηση με πλήρη ασφάλεια δικαίου.
Παράλληλα, ενισχύεται ουσιαστικά η θέση του επιζώντος συζύγου. Συγκεκριμένα, όταν υπάρχει ένα μόνο τέκνο, το μερίδιο του επιζώντος συζύγου αυξάνεται από το 1/4 στο 1/3 της κληρονομιαίας περιουσίας, ενώ όταν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά παραμένει στο 1/4. Επιπλέον, διευρύνονται τα δικαιώματά του σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν κατιόντες ή άλλοι εγγύτεροι συγγενείς.
Τέλος στον κατακερματισμό των ακινήτων: Πώς μοιράζεται η περιουσία
Η μεγαλύτερη πρακτική ανατροπή αφορά τη διανομή των ακινήτων ανάμεσα στα αδέλφια. Μέχρι σήμερα, η αναγκαστική συνιδιοκτησία οδηγούσε συχνά σε ανυπέρβλητες έριδες και εγκατάλειψη της περιουσίας. Με τις νέες ρυθμίσεις, όταν ένας γονέας ορίζει μέσω διαθήκης ότι ένα ακίνητο περιέρχεται σε ένα συγκεκριμένο παιδί, το ακίνητο δεν θα τεμαχίζεται σε ιδανικά μερίδια. Αντιθέτως, η κυριότητα θα μπορεί να παραμείνει ακέραιη στον συγκεκριμένο δικαιούχο, με την υποχρέωση να αποζημιώσει οικονομικά τα υπόλοιπα αδέλφια για τη νόμιμη μοίρα τους, η οποία εξακολουθεί να ισχύει στο μισό της εξ αδιαθέτου μερίδας.
Σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει συμφωνία μεταξύ των συγκληρονόμων, η δικαστική οδός παραμένει ανοιχτή μέσω της αγωγής διανομής, με το δικαστήριο να διατάσσει την πώληση μέσω πλειστηριασμού εάν το ακίνητο δεν μπορεί να χωριστεί αυτούσιο, ώστε να αποδοθεί το τίμημα αναλογικά.
Κληρονομικές συμβάσεις εν ζωή και αυστηρότεροι έλεγχοι στις διαθήκες
Μια πρωτοποριακή καινοτομία είναι η εισαγωγή του θεσμού της «κληρονομικής σύμβασης». Πλέον, ο διαθέτης θα μπορεί εν ζωή να συμφωνεί επίσημα με τους μελλοντικούς κληρονόμους του τον ακριβή διαχωρισμό των στοιχείων (όπως η μεταβίβαση μιας επιχείρησης στον έναν και ακινήτου στον άλλον), εκμηδενίζοντας τις μελλοντικές προστριβές.
Όσον αφορά τις ιδιόγραφες (χειρόγραφες) διαθήκες, αυτές παραμένουν σε ισχύ ως βασικό εργαλείο, ωστόσο θεσπίζονται αυστηρότερες ασφαλιστικές δικλείδες, όπως η διενέργεια γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης όταν εμφανίζονται με μεγάλη χρονική καθυστέρηση. Σχολιάζοντας τις εξελίξεις, ο γενικός γραμματέας της ΠΟΜΙΔΑ, Τάσος Βάππας, έκανε λόγο για μια κρίσιμη μεταρρύθμιση που απαντά στις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας και της αγοράς ακινήτων.
























