Ιστορική ανακάλυψη: Εντοπίστηκαν ίχνη αίματος σε απολίθωμα δεινοσαύρου 115 εκατομμυρίων ετών

Σε μια ανακάλυψη που επαναπροσδιορίζει τα όρια της παλαιοντολογίας, διεθνής ερευνητική ομάδα εντόπισε απολιθωμένα ερυθρά αιμοσφαίρια και οργανικά μόρια αίματος μέσα σε οστό δεινοσαύρου ηλικίας 115 εκατομμυρίων ετών. Το εύρημα, το οποίο καταρρίπτει κατά πολύ το προηγούμενο ρεκόρ των 80 εκατομμυρίων ετών, προέρχεται από ένα φαινομενικά συνηθισμένο οστό ποδιού που είχε ανακαλυφθεί το 2008 σε ορυχείο της Βραζιλίας.

Το απολίθωμα ανήκει στον Aratasaurus museunacionali, έναν μικρόσωμο θηρόποδο δεινόσαυρο της Κρητιδικής περιόδου. Εξετάζοντας το εσωτερικό του οστού, επιστήμονες υπό την καθοδήγηση του Πανεπιστημίου Κέρτιν της Αυστραλίας εντόπισαν απολιθωμένα κανάλια αιμοφόρων αγγείων, μέσα στα οποία βρίσκονταν δεκάδες μικροσκοπικές, ωοειδείς δομές με τα ακριβή μορφολογικά χαρακτηριστικά των κυττάρων του αίματος.

Η χημική επιβεβαίωση και η παρουσία της αίμης

Καθώς οι ισχυρισμοί για διατήρηση μαλακών ιστών σε τόσο παλαιά απολιθώματα αντιμετωπίζονται συχνά με σκεπτικισμό από την επιστημονική κοινότητα λόγω πιθανής βακτηριακής μόλυνσης, η ομάδα ακολούθησε μια αυστηρή μεθοδολογία. Όπως εξήγησε η επικεφαλής οργανική γεωχημικός Κλίτι Γκράις, η έρευνα ξεκίνησε με στόχο να αποκλείσει κάθε πιθανότητα λάθους, συνδυάζοντας προηγμένες απεικονιστικές τεχνικές, φασματοσκοπία και μοριακές αναλύσεις.

Τα αποτελέσματα απέκλεισαν την παρουσία μυκήτων, μικροβιακών βιοϋμενίων ή ανόργανων κρυστάλλων. Το στοιχείο-κλειδί που επιβεβαίωσε την ανακάλυψη ήταν η ταυτοποίηση της αίμης Β (heme B), του ζωτικού μορίου που επιτρέπει τη μεταφορά οξυγόνου στο αίμα. Η χημική χαρτογράφηση κατέδειξε σαφή συγκέντρωση σιδήρου, άνθρακα και αζώτου στις συγκεκριμένες δομές, σε πλήρη αντίθεση με το περιβάλλον πέτρωμα και το υπόλοιπο οστό, το οποίο αποτελούνταν κυρίως από ασβέστιο και φώσφορο.

Το γεωλογικό περιβάλλον και η διαδικασία συντήρησης

Η εξαιρετική διατήρηση των ευαίσθητων αυτών βιολογικών σχηματισμών αποδίδεται στις ειδικές συνθήκες ταφής του ζώου. Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στην έγκριτη επιθεώρηση Proceedings of the National Academy of Sciences, ο δεινόσαυρος θάφτηκε σε ένα περιβάλλον ρηχών υδάτων καλυμμένο από πυκνό στρώμα μικροβίων, όπου επικρατούσαν σχεδόν ανοξικές συνθήκες (έλλειψη οξυγόνου).

Η ταχεία ορυκτοποίηση με μαγγάνιο λειτούργησε ως φυσικός σταθεροποιητής, δημιουργώντας ένα εξαιρετικά λεπτομερές χημικό «εκμαγείο» των αιμοσφαιρίων πριν προλάβουν να αποσυντεθούν. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι δεν πρόκειται για άθικτα ζωντανά κύτταρα ή οργανικό υλικό ικανό για κλωνοποίηση, αλλά για ορυκτοποιημένα βιολογικά κατάλοιπα απαράμιλλης πιστότητας.

Νέα δεδομένα για τις μουσειακές συλλογές παγκοσμίως

Η σημασία του επιτεύγματος ξεπερνά τα όρια της συγκεκριμένης ανασκαφής. Μέχρι σήμερα, η επιστημονική έρευνα στα απολιθώματα επικεντρωνόταν κυρίως στη μακροσκοπική μορφολογία και τα ανατομικά χαρακτηριστικά. Η απόδειξη ότι οργανικά μόρια μπορούν να επιβιώσουν για περισσότερα από 100 εκατομμύρια χρόνια ανοίγει έναν νέο δρόμο για τη μοριακή παλαιοντολογία.

Χιλιάδες οστά που παραμένουν αρχειοθετημένα σε προθήκες και αποθήκες μουσείων μπορούν πλέον να επανεξεταστούν με σύγχρονα όργανα ανάλυσης. Η δυνατότητα εξαγωγής βιοχημικών δεδομένων από φαινομενικά αδρανή απολιθώματα υπόσχεται να προσφέρει νέες, απροσδόκητες πληροφορίες για τη φυσιολογία, τον μεταβολισμό και την εξέλιξη των δεινοσαύρων.