ΗΠΑ: Το ιδιωτικό χρέος «πνίγει» τα νοικοκυριά – Εφιάλτης της Μεγάλης Ύφεσης με εκτίναξη καθυστερήσεων

Σοβαρές αναταράξεις στα θεμέλια της αμερικανικής οικονομίας προκαλεί το διογκούμενο ιδιωτικό χρέος, ξυπνώντας μνήμες από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Σύμφωνα με τα ανησυχητικά ευρήματα της τριετούς «Έρευνας για τα Οικονομικά των Νοικοκυριών» που δημοσίευσε η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed), η ικανότητα των πολιτών να εξυπηρετούν τις δανειακές τους υποχρεώσεις έχει επιδεινωθεί δραματικά, φτάνοντας σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από τις επιπτώσεις της «Μεγάλης Ύφεσης».

Εκτίναξη των ληξιπρόθεσμων οφειλών στο υψηλότερο σημείο από το 2010

Τα ευρήματα της Fed καταγράφουν μια πρωτοφανή επιδείνωση στη συνέπεια των πληρωμών. Το ποσοστό των αμερικανικών οικογενειών που εμφάνιζαν καθυστερήσεις στις δόσεις των δανείων τους εκτινάχθηκε σε σχεδόν 20%, σημειώνοντας άλμα 67% σε σχέση με το 12% της προηγούμενης έρευνας. Παράλληλα, οι οφειλέτες που καθυστερούν την αποπληρωμή για δύο ή περισσότερους μήνες ξεπέρασαν το 8%, έναντι 5% το 2022.

Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές της κεντρικής τράπεζας, η συχνότητα των καθυστερήσεων είναι η υψηλότερη από το 2010, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες πάλευαν να ανακάμψουν από τη βαθιά κρίση που είχε προκαλέσει η κατάρρευση των ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου (subprime). Το περιβάλλον του επίμονου πληθωρισμού και των υψηλών επιτοκίων φαίνεται πως ροκανίζει πλέον αμείλικτα τη ρευστότητα των καταναλωτών.

Ο δείκτης χρέους-εισοδήματος χτυπά «κόκκινο»

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα που προκύπτει από τον δείκτη εξυπηρέτησης του χρέους σε σχέση με τα εισοδήματα. Το ποσοστό των νοικοκυριών των οποίων οι μηνιαίες πληρωμές δανείων απορροφούν πάνω από το 40% του συνολικού τους εισοδήματος αυξήθηκε στο 8,6% (από 6,5% το 2022), αγγίζοντας το υψηλότερο επίπεδο από το 2013. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει ανάγλυφα την ασφυξία που βιώνουν εκατομμύρια οικογένειες, οι οποίες αναγκάζονται να δαπανούν δυσανάλογο μέρος των πόρων τους απλώς για να συντηρούν τα χρέη τους.

Την ίδια ώρα, τα στοιχεία αποκαλύπτουν μια έντονη ασυμμετρία στην κατανομή του πλούτου. Ενώ η διάμεση καθαρή περιουσία των στρωμάτων με τα υψηλότερα εισοδήματα κατέγραψε άνοδο κατά 31%, οι οικογένειες που ανήκουν στο χαμηλότερο τεταρτημόριο εισοδήματος είδαν τη διάμεση περιουσία τους να συρρικνώνεται κατά 6%. Επίσης, σημαντικό χάσμα εντοπίζεται με βάση το μορφωτικό επίπεδο, καθώς οι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης διαθέτουν σχεδόν τριπλάσια διάμεση καθαρή περιουσία συγκριτικά με όσους δεν ολοκλήρωσαν πανεπιστημιακές σπουδές.

Βαθαίνει το ρήγμα των γενεών και η οικονομική απαισιοδοξία

Η έκθεση της Fed φέρνει στο φως και ένα βαθύ χάσμα μεταξύ των γενεών. Ενώ τα νοικοκυριά με επικεφαλής άτομα ηλικίας 75 ετών και άνω κατέγραψαν ισχυρή άνοδο στα εισοδήματά τους, οι οικογένειες στις παραγωγικές ηλικίες των 35 έως 44 ετών υπέστησαν δραματική πτώση εισοδήματος της τάξης του 25%, κυρίως λόγω της μείωσης των κεφαλαιακών κερδών. Επιπλέον, μειώσεις στο διάμεσο και μέσο εισόδημα σημειώθηκαν μεταξύ των οικογενειών αφροαμερικανικής και ασιατικής καταγωγής.

Το κλίμα αυτό αντικατοπτρίζεται και στις προσδοκίες των ίδιων των πολιτών. Σύμφωνα με παράλληλη έρευνα της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Νέας Υόρκης, τα αμερικανικά νοικοκυριά δηλώνουν σαφή επιδείνωση της οικονομικής τους κατάστασης σε σχέση με πέρυσι, εκφράζοντας παράλληλα έντονη απαισιοδοξία για το επόμενο έτος. Η συσσώρευση μη εξυπηρετούμενων οφειλών εντείνει τις πιέσεις προς το τραπεζικό σύστημα, με τους οικονομολόγους να παρακολουθούν στενά το κατά πόσο το ιδιωτικό χρέος μπορεί να αποτελέσει τη θρυαλλίδα μιας νέας ευρύτερης επιβράδυνσης.