Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου: Έτοιμη η Αθήνα για τη Navtex – Το χρονοδιάγραμμα, η στήριξη των ΗΠΑ και το «μέτωπο» με την Τουρκία

Σε κατάσταση πλήρους επιχειρησιακής και διπλωματικής ετοιμότητας βρίσκεται η Αθήνα, αναμένοντας το τελικό σήμα από τις γαλλικές εταιρείες που έχουν αναλάβει τις έρευνες και την κατασκευή του Great Sea Interconnector (GSI), προκειμένου να εκδώσει τη σχετική Navtex. Η πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου που θα συνδέσει την Κρήτη με την Κύπρο εισέρχεται σε κρίσιμη καμπή, με την ελληνική πλευρά να καθιστά σαφές ότι η άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων δεν τίθεται υπό διαπραγμάτευση.

Το χρονοδιάγραμμα των ερευνών και το «πράσινο φως» των Γάλλων

Σύμφωνα με διπλωματικές και στρατιωτικές πηγές, τα αρμόδια υπουργεία Εξωτερικών και Εθνικής Άμυνας έχουν ολοκληρώσει όλα τα διαδικαστικά στάδια για την έκδοση της ναυτικής οδηγίας. Αυτό που εκκρεμεί είναι η επίσημη ειδοποίηση από τη γαλλική Nexans και τις συνεργαζόμενες ερευνητικές εταιρείες σχετικά με την ακριβή ημερομηνία έναρξης των βυθομετρικών μελετών στην περιοχή ανοιχτά της Κάσου και της Καρπάθου.

Οι πιθανές ημερομηνίες τοποθετούν την έναρξη των εργασιών εντός των επόμενων εβδομάδων, καθώς οι καιρικές συνθήκες στη νοτιοανατολική Μεσόγειο βελτιώνονται. Η ελληνική πλευρά επιδιώκει οι έρευνες να συνεχιστούν απρόσκοπτα από το σημείο όπου διακόπηκαν το περασμένο καλοκαίρι, θωρακίζοντας νομικά και επιχειρησιακά το πλοίο ερευνών καθ’ όλη τη διάρκεια της δραστηριότητάς του εντός των ορίων της ελληνικής δυνητικής και οριοθετημένης ΑΟΖ.

Η αμερικανική στρατηγική κάλυψη και η ενεργειακή ασφάλεια

Κομβικός παράγοντας στη διαμόρφωση του σημερινού πλαισίου είναι η ρητή πολιτική και στρατηγική στήριξη που παρέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει τον GSI όχι απλώς ως ένα τεχνικό έργο υποδομής, αλλά ως ένα γεωστρατηγικό εγχείρημα που τερματίζει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου και ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια ολόκληρης της Ευρώπης, περιορίζοντας την εξάρτηση από τρίτους παίκτες.

Η αμερικανική διπλωματία έχει διαμηνύσει προς όλες τις κατευθύνσεις ότι τα έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (PCI) πρέπει να υλοποιούνται απρόσκοπτα, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας. Η στάση αυτή λειτουργεί ως αποτρεπτικός παράγοντας απέναντι σε τυχόν κλιμάκωση στο πεδίο, παρέχοντας στην Αθήνα και τη Λευκωσία ισχυρό διπλωματικό έρεισμα.

Το βλέμμα στην Άγκυρα και τα σενάρια αντίδρασης

Παράλληλα, το ελληνικό επιτελείο παρακολουθεί στενά τη συμπεριφορά της Τουρκίας. Η Άγκυρα εξακολουθεί να επικαλείται το παράνομο και ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο, προβάλλοντας αξιώσεις σε περιοχές που επικαλύπτουν τη διαδρομή του καλωδίου. Μετά το περιστατικό του Ιουλίου του 2024 στην Κάσο, η ελληνική κυβέρνηση έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα αποδεχθεί τετελεσμένα, ούτε θα επιτρέψει τη δημιουργία «γκρίζων ζωνών» σε θαλάσσιες ζώνες ελληνικής δικαιοδοσίας.

Σε περίπτωση που η Τουρκία επιχειρήσει εκ νέου να παρενοχλήσει τις εργασίες με την αποστολή πολεμικών πλοίων, η Αθήνα έχει εκπονήσει συγκεκριμένα σχέδια κλιμακωτής απάντησης, τόσο σε διπλωματικό επίπεδο όσο και με τη διακριτική παρουσία μονάδων του Πολεμικού Ναυτικού. Στόχος παραμένει η αποφυγή της κρίσης, χωρίς όμως καμία υποχώρηση από τα νόμιμα δικαιώματα της χώρας και την ενεργειακή στρατηγική της ευρύτερης περιοχής.