OFF THE RECORD: Μη μου λες να ζω με αναμνήσεις…
Επέτειος Πολυτεχνείου: Η συγκλονιστική μαρτυρία του βιβλιοπώλη Απόστολου Ξυλογιάννη για τις πρώτες ώρες της εξέγερσης

Μισό και πλέον αιώνα μετά τα ιστορικά γεγονότα του Νοεμβρίου του 1973, οι μνήμες των ανθρώπων που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της αντιδικτατορικής πάλης παραμένουν ζωντανές και επίκαιρες. Ο βιβλιοπώλης Απόστολος Ξυλογιάννης, 24 ετών τότε, άφησε το κατάστημά του στην πλατεία Κάνιγγος για να ενωθεί με τους εξεγερμένους φοιτητές, βιώνοντας εκ του σύνεγγυς την αρχή, την κορύφωση αλλά και τις διώξεις που ακολούθησαν την εξέγερση του Πολυτεχνείου.
Από την πλατεία Κάνιγγος στην πύλη του Πολυτεχνείου
Το πρωί της Τετάρτης, όταν ξεκίνησε η κατάληψη, η καθημερινότητα στο κέντρο της Αθήνας έμελλε να αλλάξει ριζικά. Ο κ. Ξυλογιάννης διατηρούσε βιβλιοπωλείο στην οδό Χαλκοκονδύλη 9, σε μια περιοχή γεμάτη φροντιστήρια και πανεπιστημιακές σχολές. Οι πρώτες πληροφορίες έφτασαν γρήγορα από τους ίδιους τους φοιτητές που σύχναζαν στο κατάστημα. Σε ένα ασφυκτικό καθεστώς φόβου, όπου οι οικογένειες βίωναν άμεσες διώξεις και η καχυποψία σκίαζε ακόμη και τους στενούς συγγενείς, η ανάγκη για αντίσταση ήταν μονόδρομος.
Γύρω στις 08:50 το πρωί, ο 24χρονος τότε βιβλιοπώλης και ο συνεταίρος του κατέβασαν τα ρολά και κατευθύνθηκαν προς την Πατησίων. Έξω από το ίδρυμα επικρατούσε απόλυτη ηρεμία και ερημιά, μια εικόνα που δεν προμήνυε το μέγεθος των γεγονότων που θα ακολουθούσαν.
Τα χειρόγραφα συνθήματα και η αφύπνιση της πόλης
Φτάνοντας από την πλευρά του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, ένας νεαρός μέσα από τα κάγκελα τους προσέγγισε, δίνοντάς τους περίπου 50 πρόχειρα κομμένα χαρτάκια από σπιράλ τετράδιο. Πάνω τους ήταν γραμμένα τα συνθήματα που θα σημάδευαν για πάντα τη σύγχρονη ελληνική ιστορία: «Κάτω η Χούντα», «Κάτω ο Παπαδόπουλος», «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία», «Έξω οι Αμερικάνοι».
Με τους δρόμους άδειους από περαστικούς, ο Απόστολος Ξυλογιάννης αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τα μέσα μαζικής μεταφοράς ως διαύλους μετάδοσης του μηνύματος. Σταμάτησε ένα τρόλεϊ και ρώτησε τον οδηγό αν μπορούσε να κολλήσει το σύνθημα στο παρμπρίζ. Με τη θετική ανταπόκριση του οδηγού, το αντιδικτατορικό μήνυμα τοποθετήθηκε στο όχημα, ενώ αμέσως μετά ακολούθησε η ίδια κίνηση σε ένα γεμάτο μπλε λεωφορείο, αφυπνίζοντας τους πολίτες της πρωτεύουσας.
Οι συλλήψεις, η ΕΣΑ και η διάσωση από τον καθηγητή Κουνάδη
Η ενεργή συμμετοχή του κ. Ξυλογιάννη συνεχίστηκε καθ’ όλη τη διάρκεια των ημερών της κατάληψης, έχοντας όμως βαρύ τίμημα. Ο ίδιος οδηγήθηκε δύο φορές στα κρατητήρια της περιβόητης ΕΣΑ. Τη Δευτέρα μετά την καταστολή της εξέγερσης, συνελήφθη εκ νέου στη συμβολή των οδών Πατησίων και Πανεπιστημίου και μεταφέρθηκε πίσω στον χώρο του Πολυτεχνείου.
Εκεί, καθοριστικό ρόλο στη διάσωσή του διαδραμάτισε ο καθηγητής του ιδρύματος, βαλκανιονίκης και πρωταθλητής δισκοβολίας, Αντώνης Κουνάδης, με τον οποίο γνωρίζονταν μέσω του Εθνικού Γυμναστικού Συλλόγου. Υποστηρίζοντας ψύχραιμα ότι απλώς μετέβαινε στο βιβλιοπωλείο του, ο κ. Ξυλογιάννης κατάφερε, με τη σωτήρια και ευφυή παρέμβαση του καθηγητή, να απελευθερωθεί. «Έπρεπε να σωθούμε, είχε τελειώσει, η Χούντα θα έπεφτε και έπρεπε να σώσουμε τον εαυτό μας», καταλήγει στη συγκλονιστική μαρτυρία του, σκιαγραφώντας το ένστικτο επιβίωσης αλλά και το αδάμαστο πνεύμα μιας γενιάς που όρθωσε το ανάστημά της απέναντι στην τυραννία.
























