Ενεργειακή κρίση: «Φρένο» Ντομπρόβσκις σε νέες δημοσιονομικές ευελιξίες για Ελλάδα και Ιταλία

Σαφές μήνυμα προσήλωσης στη δημοσιονομική πειθαρχία έστειλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θέτοντας ουσιαστικά «φρένο» στις προσδοκίες για νέες εξαιρέσεις και ευελιξίες στο υφιστάμενο πλαίσιο κανόνων. Στο επίκεντρο των πιέσεων βρίσκονται η Ελλάδα και η Ιταλία, οι οποίες αναζητούν δημοσιονομικά περιθώρια ελιγμών λόγω των ανανεωμένων πιέσεων στο ενεργειακό κόστος. Ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Βάλντις Ντομπρόβσκις, αν και απέφυγε ένα κατηγορηματικό «όχι», ξεκαθάρισε ότι τα αιτήματα των δύο χωρών θα εξεταστούν εξονυχιστικά, υπενθυμίζοντας με νόημα πως «η αξιοπιστία των κανόνων αποτελεί το πολυτιμότερο κεφάλαιο της Ευρωζώνης αυτή τη στιγμή».

Το παρασκήνιο των διαβουλεύσεων και το ρήγμα στην Ευρωζώνη

Για το κρίσιμο αυτό ζήτημα έχουν ήδη λάβει χώρα παρασκηνιακές διαβουλεύσεις με τον πρόεδρο του Eurogroup, Κυριάκο Πιερρακάκη, και τον Ιταλό υπουργό Οικονομικών, Τζανκάρλο Τζορτζέτι, με τις τελικές αποφάσεις να παραπέμπονται πλέον στις συνόδους κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών. Το κλίμα στο συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών παραμένει έντονα διχασμένο. Ενώ οι χώρες του Νότου ζητούν έκτακτα μέτρα στήριξης απέναντι στο νέο ράλι των τιμών του ντίζελ και των καυσίμων που προκαλεί η γεωπολιτική αστάθεια σε Μέση Ανατολή και Ουκρανία, ο «σκληρός πυρήνας» του Βορρά αξιώνει απόλυτη θωράκιση των κανόνων.

Την πραγματικότητα αυτή επιβεβαίωσε και ο επικεφαλής του ESM, Πιερ Γκραμένια, επισημαίνοντας ότι μολονότι το τρέχον ενεργειακό σοκ δεν συγκρίνεται σε ένταση με εκείνο του 2022, τα κρατικά ταμεία των χωρών μελών είναι σήμερα πολύ πιο άδεια, περιορίζοντας δραστικά τις δυνατότητες νέων παρεμβάσεων.

Αγορές ομολόγων, αμυντικές δαπάνες και ποιότητα προϋπολογισμών

Η συζήτηση για τα δημοσιονομικά περιθώρια διεξάγεται υπό τη σκιά της ανόδου του κόστους δανεισμού. Το μέσο έλλειμμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εκτιναχθεί στο 3,5% του ΑΕΠ, ενώ η μέση απόδοση των δεκαετών ομολόγων έχει τετραπλασιαστεί στο 4%, προκαλώντας νευρικότητα στις αγορές και διεύρυνση των spreads, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Γαλλία. Ο κ. Ντομπρόβσκις, παρότι απέδωσε μέρος της αναταραχής σε εξωγενείς παράγοντες όπως το αμερικανικό έλλειμμα και τον υψηλό δανεισμό εταιρειών AI, απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση για την ανάγκη ισοσκελισμένων προϋπολογισμών.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η Κομισιόν στρέφει την προσοχή της στην εξοικονόμηση πόρων και την ποιότητα των δημοσίων δαπανών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των Βρυξελλών, η έξυπνη αναδιάρθρωση των προϋπολογισμών μπορεί να ενισχύσει την ανάπτυξη έως και 3%. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα αναφέρθηκε από τον επικεφαλής του ESM ως θετικό παράδειγμα χάρη στην ψηφιοποίηση των φορολογικών μηχανισμών, η οποία ενίσχυσε σημαντικά τη φορολογική συμμόρφωση.

Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη πίεση παραμένει ασφυκτική. Η ανάγκη εκπλήρωσης των αμυντικών στόχων του ΝΑΤΟ στο 3,5% του ΑΕΠ αναμένεται να αφαιρεί περίπου 45 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως από την ευρωπαϊκή οικονομία έως το 2035, καθιστώντας σαφές ότι τα περιθώρια για πρόσθετες παροχές ή ευελιξίες έχουν πλέον στενέψει οριστικά.