Εμμηνόπαυση: «Πράσινο φως» στην ορμονοθεραπεία ως θεραπεία πρώτης γραμμής – Οι νέες οδηγίες

Μια σημαντική αλλαγή πλεύσης στη διαχείριση της εμμηνόπαυσης σηματοδοτούν οι αναθεωρημένες κατευθυντήριες οδηγίες που εξέδωσε το Αμερικανικό Κολλέγιο Μαιευτήρων και Γυναικολόγων (ACOG). Σύμφωνα με την κορυφαία επιστημονική ένωση, η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης πρέπει πλέον να αποτελεί την πρώτη επιλογή για την ανακούφιση των γυναικών που ταλαιπωρούνται από εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις και διαταραχές του ύπνου.

Η σύσταση αυτή χαρακτηρίζεται από τους ειδικούς ως «ισχυρή», γεγονός που πρακτικά σημαίνει ότι τα επιστημονικά τεκμηριωμένα οφέλη υπερτερούν σαφώς των πιθανών κινδύνων για την πλειονότητα των ασθενών. Όπως δήλωσε στους Νιου Γιορκ Τάιμς η Δρ. ΤζοΆν Μάνσον, καθηγήτρια Υγείας των Γυναικών στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, διαμορφώνεται πλέον ευρεία διεθνής συναίνεση ότι τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης δεν πρέπει να μένουν χωρίς αντιμετώπιση και πως η ορμονική υποκατάσταση οφείλει να τίθεται στην πρώτη γραμμή.

Το χρονικό «παράθυρο» και η εξατομικευμένη προσέγγιση

Οι γυναίκες εισέρχονται συνήθως σε φυσική εμμηνόπαυση μεταξύ 45 και 55 ετών, αν και τα πρώτα έντονα συμπτώματα μπορεί να εκδηλωθούν αρκετά χρόνια νωρίτερα ή να επισπευσθούν εξαιτίας χειρουργικών επεμβάσεων και ογκολογικών θεραπειών. Τα αγγειοκινητικά συμπτώματα, όπως οι εξάψεις, επηρεάζουν έως και το 92% των γυναικών, ενώ το 16% έως 66% αναφέρει προβλήματα ύπνου και μία στις τρεις έρχεται αντιμέτωπη με καταθλιπτική συμπτωματολογία.

Με βάση τα νέα δεδομένα, η έναρξη της ορμονοθεραπείας συστήνεται να γίνεται πριν από τη συμπλήρωση των 60 ετών ή εντός μιας δεκαετίας από την έναρξη της εμμηνόπαυσης. Η προσέγγιση αυτή διαφοροποιείται αισθητά από το πρωτόκολλο του 2014, το οποίο επέβαλε την αυστηρή χορήγηση της ελάχιστης δυνατής δόσης για το συντομότερο χρονικό διάστημα. Σήμερα, το ACOG προκρίνει τον τακτικό κλινικό επανέλεγχο χωρίς αυθαίρετους χρονικούς περιορισμούς, αναγνωρίζοντας ότι ορισμένες γυναίκες ενδέχεται να χρειάζονται τη θεραπεία ακόμη και μετά την ηλικία των 60 ετών.

Εναλλακτικές επιλογές και αντενδείξεις

Παρά τη θετική εισήγηση, η ορμονοθεραπεία δεν ενδείκνυται για όλες τις περιπτώσεις. Γυναίκες με συγκεκριμένες ιατρικές αντενδείξεις ή ιστορικό υγείας που απαγορεύει τη λήψη ορμονών οφείλουν να ακολουθούν διαφορετικές θεραπευτικές οδούς. Για αυτές τις περιπτώσεις, καθώς και για όσες επιλέγουν να αποφύγουν τις ορμόνες, συστήνονται μη ορμονικά σκευάσματα νέας γενιάς που δεσμεύουν εξειδικευμένους νευρωνικούς υποδοχείς στον εγκέφαλο (όπως τα fezolinetant και elinzanetant), αλλά και συγκεκριμένα αντικαταθλιπτικά.

Παράλληλα, μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση, ιδιαίτερα όταν λειτουργούν συνδυαστικά με εγκεκριμένη αγωγή. Αντίθετα, οι επιστήμονες του Κολλεγίου αποθαρρύνουν τη χρήση φυτοοιστρογόνων και φυτικών συμπληρωμάτων, επικαλούμενοι την απουσία επαρκών κλινικών αποδείξεων για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά τους. Τέλος, το ACOG ανακοίνωσε πως το 2027 θα εκδώσει αυτόνομες κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση των ουρογεννητικών συμπτωμάτων, όπως η κολπική ξηρότητα και οι υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις.