Ελληνοτουρκικές σχέσεις: Σε τροχιά αυξανόμενης έντασης για το καλώδιο GSI – «Στόχος της Άγκυρας η προτεκτορατοποίηση της Κύπρου»

Σε μια νέα φάση διπλωματικής δοκιμασίας εισέρχονται οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς οι ενεργειακές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και η επίμονη αναθεωρητική ρητορική της Άγκυρας αναζωπυρώνουν τις τριβές ανάμεσα στις δύο πλευρές του Αιγαίου. Στο επίκεντρο της νέας όξυνσης βρίσκεται το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (Great Sea Interconnector – GSI), η προοπτική υλοποίησης του οποίου προκαλεί την έντονη και καταγεγραμμένη ενόχληση της τουρκικής πλευράς.

Το ενεργειακό καλώδιο GSI και οι τουρκικές αντιδράσεις

Η πρόοδος στις διαδικασίες για την πόντιση του υποθαλάσσιου καλωδίου GSI, ενός στρατηγικού έργου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος που στοχεύει στον τερματισμό της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου, έχει κινητοποιήσει την Άγκυρα. Η τουρκική ηγεσία επιχειρεί να προβάλει μονομερείς διεκδικήσεις στο πλαίσιο του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», αμφισβητώντας τα νόμιμα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας στις θαλάσσιες ζώνες τους.

Η Άγκυρα διαμηνύει με διάφορους τρόπους ότι οποιαδήποτε δραστηριότητα σε περιοχές που αυθαίρετα εντάσσει στη δική της υφαλοκρηπίδα απαιτεί προηγούμενη άδεια, επιχειρώντας να δημιουργήσει τετελεσμένα. Αντίθετα, Αθήνα και Λευκωσία υπογραμμίζουν σταθερά ότι όλα τα έργα υποδομής σχεδιάζονται και εκτελούνται με απόλυτο σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

Σωτήρης Ρούσσος: «Η Τουρκία έχει στόχο την προτεκτορατοποίηση της Κύπρου»

Αναλύοντας το βαθύτερο γεωπολιτικό υπόβαθρο των τουρκικών κινήσεων, ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Σωτήρης Ρούσσος, επισημαίνει ότι η στρατηγική της Άγκυρας δεν περιορίζεται στην αντίδραση απέναντι σε ένα ενεργειακό έργο. Όπως εξηγεί, ο πάγιος στρατηγικός στόχος της Τουρκίας είναι ο πλήρης γεωπολιτικός έλεγχος της περιοχής και η ουσιαστική προτεκτορατοποίηση της Κύπρου.

Σύμφωνα με τον κ. Ρούσσο, η τουρκική πλευρά επιδιώκει να αποτρέψει τη σύναψη στρατηγικών και ενεργειακών συμμαχιών από την Κυπριακή Δημοκρατία, εκτός εάν η ίδια ασκεί ρόλο ρυθμιστή. Η επιμονή της Άγκυρας στη διχοτομική λύση των «δύο κρατών» και η ενίσχυση της στρατιωτικής της παρουσίας στα κατεχόμενα εντάσσονται στον ίδιο σχεδιασμό, ο οποίος αποσκοπεί στον ασφυκτικό έλεγχο ολόκληρης της Μεγαλονήσου και στην αποδυνάμωση της κυπριακής κρατικής υπόστασης.

Το διπλωματικό διακύβευμα για Αθήνα και Λευκωσία

Μπροστά στη νέα αυτή κλιμάκωση, η ελληνική διπλωματία επιλέγει μια γραμμή σταθερότητας και αποτροπής. Η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου και της θετικής ατζέντας, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι ζητήματα εθνικής κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν τίθενται υπό διαπραγμάτευση.

Το έργο του GSI αποτελεί ένα κρίσιμο τεστ αντοχής για το κλίμα ύφεσης που είχε διαμορφωθεί τους προηγούμενους μήνες. Η αποτελεσματική διαχείριση της τουρκικής πίεσης απαιτεί διαρκή συντονισμό Ελλάδας και Κύπρου, καθώς και τη διασφάλιση της έμπρακτης στήριξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των διεθνών εταίρων, ώστε να διαφυλαχθεί η σταθερότητα στην ευαίσθητη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.