Γαλλία: Το αμφιλεγόμενο νομοσχέδιο «όποιος καταστρέφει, πληρώνει» – Ποιος αναλαμβάνει το κόστος των ταραχών

Σε μια κίνηση με βαθύ θεσμικό και πολιτικό αντίκτυπο, η γαλλική Γερουσία ενέκρινε πρόσφατα ένα εξαιρετικά αυστηρό νομοσχέδιο, το οποίο επιδιώκει να μετακυλίσει το οικονομικό και ποινικό κόστος των εκτεταμένων καταστροφών απευθείας σε όσους συμμετέχουν σε βίαιες συγκεντρώσεις. Με 229 ψήφους υπέρ και 105 κατά, η πρωτοβουλία γνωστή ως «casseurs-payeurs» (ελληνιστί: «όποιος καταστρέφει, πληρώνει») εισάγει ριζικές τομές στη διαχείριση της δημόσιας τάξης και των μαζικών διαδηλώσεων, αναμένοντας πλέον την τελική κρίση της γαλλικής Εθνοσυνέλευσης.

Συλλογική ευθύνη και εξοντωτικά πρόστιμα για τους διαδηλωτές

Η βασική φιλοσοφία του νομοσχεδίου εδράζεται στην εισαγωγή της συλλογικής αστικής ευθύνης. Με βάση τις νέες διατάξεις, το οικονομικό βάρος της αποκατάστασης των ζημιών δεν θα περιορίζεται μόνο σε όσους συλλαμβάνονται επ’ αυτοφώρω να προκαλούν φθορές, αλλά δύναται να επεκταθεί σε οποιονδήποτε συμμετέχει σε ομάδα που εκτρέπεται σε πράξεις βίας. Επιπλέον, συνυπεύθυνος μπορεί να κριθεί και όποιος παραμένει στον χώρο της συγκέντρωσης μετά από δύο ρητές προειδοποιήσεις της αστυνομίας για διάλυση του πλήθους. Τα σχετικά διοικητικά πρόστιμα για τους παραβάτες προβλέπεται να φτάνουν έως και τις 10.000 ευρώ ανά άτομο.

Κατάσχεση επιδομάτων και στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων

Πέρα από τα οικονομικά μέτρα, το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει κυρώσεις που προκαλούν έντονες συζητήσεις στον νομικό κόσμο της Ευρώπης. Προβλέπεται η δυνατότητα κατάσχεσης κοινωνικών επιδομάτων –συμπεριλαμβανομένων των στεγαστικών βοηθημάτων, των οικογενειακών επιδομάτων και του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος– προκειμένου να αποζημιωθούν οι πληγέντες. Παράλληλα, θεσπίζονται ποινές φυλάκισης έως έξι μηνών για συμμετοχή σε μη εγκεκριμένες διαδηλώσεις, απαγόρευση παρουσίας σε μελλοντικές κινητοποιήσεις, στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων και αυστηροποίηση των ποινών για όσους καλύπτουν τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους. Για τους αλλοδαπούς υπηκόους που καταδικάζονται για συμμετοχή σε βανδαλισμούς, προβλέπεται ακόμη και οριστική απέλαση και απαγόρευση εισόδου στη Γαλλία.

Η λεπτή γραμμή μεταξύ δημόσιας τάξης και κράτους δικαίου

Η γαλλική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι φορολογούμενοι πολίτες δεν μπορούν να συνεχίσουν να επωμίζονται το κόστος των βανδαλισμών που συνοδεύουν συχνά τις διαδηλώσεις στο Παρίσι και σε άλλες μεγάλες πόλεις. Από την άλλη πλευρά, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κόμματα της αντιπολίτευσης εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις, κάνοντας λόγο για μέτρα που απειλούν να ποινικοποιήσουν το ίδιο το συνταγματικό δικαίωμα της διαμαρτυρίας. Η αναζήτηση της ισορροπίας ανάμεσα στην προστασία της περιουσίας των πολιτών και τη διαφύλαξη των δημοκρατικών ελευθεριών αναδεικνύεται στο μεγαλύτερο στοίχημα για το σύγχρονο γαλλικό κράτος δικαίου.