Βόρεια Μακεδονία: Αμετακίνητη η ΕΕ για τη συνταγματική αναθεώρηση – Το σαφές μήνυμα της Φον ντερ Λάιεν

Σε πλήρες διπλωματικό και πολιτικό αδιέξοδο παραμένει η ευρωπαϊκή προοπτική της Βόρειας Μακεδονίας, καθώς οι Βρυξέλλες καθιστούν σαφές ότι δεν υπάρχει περιθώριο παράκαμψης των συμφωνηθέντων όρων. Κατά την επίσκεψή της στα Σκόπια, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επανέλαβε με κατηγορηματικό τρόπο πως η συνέχιση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων περνά αποκλειστικά μέσα από την τροποποίηση του Συντάγματος της χώρας και τη συμπερίληψη της βουλγαρικής μειονότητας σε αυτό.

Η συνάντηση Μίτσκοσκι – Φον ντερ Λάιεν και οι αντικρουόμενες θέσεις

Η συνάντηση της επικεφαλής της Κομισιόν με τον πρωθυπουργό της Βόρειας Μακεδονίας, Χρίστιαν Μίτσκοσκι, επιβεβαίωσε το χάσμα που εξακολουθεί να χωρίζει τα Σκόπια από τις ευρωπαϊκές επιταγές. Ο πρωθυπουργός της γειτονικής χώρας ζήτησε την ενεργή συνδρομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης ώστε να ξεπεραστούν οι διαφωνίες με τη Σόφια μέσω διαλόγου, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα του δεν αναμένει από την Ένωση να πάρει το μέρος κάποιας πλευράς, αλλά να διαμορφώσει τις συνθήκες για μια «βιώσιμη ευρωπαϊκή λύση».

Από την πλευρά της, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ξεκαθάρισε ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο παραμένει αδιαπραγμάτευτο. Όπως επισήμανε, μόλις αρθεί το συγκεκριμένο εμπόδιο με την ολοκλήρωση της συνταγματικής αναθεώρησης, η ενταξιακή διαδικασία θα μπορέσει να επιταχυνθεί, δεδομένου ότι η χώρα προχωρά σε κρίσιμες μεταρρυθμίσεις. Στην ίδια άκαμπτη γραμμή κινείται και η Σόφια, με τον πρόεδρο της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ, να επιμένει ότι ο σεβασμός των δικαιωμάτων της μειονότητας και η εγγραφή της στο Σύνταγμα συνιστούν θεμελιώδες κριτήριο ένταξης.

Το ιστορικό της συμφωνίας και η εσωτερική πολιτική σύγκρουση

Η ρίζα του τρέχοντος αδιεξόδου εντοπίζεται στην ευρωπαϊκή συμβιβαστική πρόταση του καλοκαιριού του 2022. Παρότι η προηγούμενη κεντροαριστερή κυβέρνηση των Σκοπίων είχε αποδεχθεί το πλαίσιο, δεν κατόρθωσε ποτέ να εξασφαλίσει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία των δύο τρίτων εξαιτίας της σθεναρής αντίστασης της τότε αντιπολίτευσης.

Με την ανάληψη της εξουσίας από το εθνικιστικό VMRO-DPMNE τον Ιούνιο του 2024, ο Χρίστιαν Μίτσκοσκι διατήρησε την αρνητική του στάση, επιχειρώντας να επαναδιαπραγματευτεί τη συμφωνία. Την ίδια στιγμή, οι εντάσεις τροφοδοτούνται από βαθύτερες ιστορικές, γλωσσικές και ταυτοτικές διαφορές. Ενδεικτικό της διχογνωμίας είναι το γεγονός ότι η Σόφια αμφισβητεί τα επίσημα στοιχεία της απογραφής του 2021 στα Σκόπια —τα οποία καταγράφουν μόλις 3.500 Βούλγαρους (0,2% του πληθυσμού)— καταγγέλλοντας αποσιώπηση της πραγματικής παρουσίας της βουλγαρικής κοινότητας.

Η ευρύτερη περιοδεία στα Δυτικά Βαλκάνια

Η στάση στα Σκόπια αποτέλεσε τον καταληκτικό σταθμό της πολυήμερης περιοδείας της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στα Δυτικά Βαλκάνια, η οποία ξεκίνησε στα τέλη Σεπτεμβρίου. Η πρόεδρος της Κομισιόν πραγματοποίησε διαδοχικές επαφές στα Τίρανα, την Πρίστινα και την Ποντγκόριτσα, εστιάζοντας στην ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας και των ευρωπαϊκών προοπτικών της Αλβανίας, του Κοσόβου και του Μαυροβουνίου, ενώ οι επισκέψεις σε Βελιγράδι και Σεράγεβο μετατέθηκαν χρονικά λόγω των εκλογικών αναμετρήσεων σε Σερβία και Βοσνία-Ερζεγοβίνη.