Αστικά λύματα: Στο 7% η συμβολή των φαρμακευτικών ουσιών στο τοξικό φορτίο – Τι έδειξε μελέτη σε Ψυττάλεια και Λάρισα

Στο επίκεντρο του επιστημονικού ενδιαφέροντος βρίσκεται η παρουσία φαρμακευτικών καταλοίπων στα αστικά απόβλητα, καθώς νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει ότι οι ουσίες αυτές ευθύνονται κατά μέσο όρο για το 7% του συνολικού τοξικού φορτίου των επεξεργασμένων λυμάτων. Η έρευνα επικεντρώθηκε στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων της Ψυττάλειας, που εξυπηρετεί το λεκανοπέδιο της Αττικής, και της Λάρισας, καταγράφοντας με ακρίβεια το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της κατανάλωσης φαρμάκων στην Ελλάδα.

Τα ευρήματα της μελέτης σε Ψυττάλεια και Λάρισα

Η μελέτη ανέλυσε τη σύνθεση των επεξεργασμένων εκροών που καταλήγουν στους τελικούς υδάτινους αποδέκτες, εξετάζοντας ένα ευρύ φάσμα φαρμακευτικών ενώσεων, όπως αντιβιοτικά, αναλγητικά, αντιφλεγμονώδη και ψυχοδραστικά σκευάσματα. Παρά το γεγονός ότι οι σύγχρονες μονάδες επεξεργασίας απομακρύνουν το μεγαλύτερο μέρος των συμβατικών ρύπων, ένα ποσοστό φαρμακευτικών ουσιών καταφέρνει να διαπεράσει τα στάδια της δευτεροβάθμιας επεξεργασίας λόγω της υψηλής χημικής σταθερότητάς τους.

Το ποσοστό του 7%, αν και εκ πρώτης όψεως μοιάζει περιορισμένο συγκριτικά με το υπόλοιπο οργανικό και ανόργανο φορτίο, χαρακτηρίζεται από τους ειδικούς ως εξαιρετικά σημαντικό. Οι φαρμακευτικές ενώσεις είναι ουσίες βιολογικά ενεργές, σχεδιασμένες να επιδρούν σε εξαιρετικά χαμηλές συγκεντρώσεις, γεγονός που πολλαπλασιάζει τη δυνητική τους επίδραση στα υδατικά οικοσυστήματα.

Περιβαλλοντικές επιπτώσεις και μικρορύποι

Η διαρκής απόρριψη φαρμακευτικών ουσιών στο περιβάλλον δημιουργεί έναν χρόνιο κίνδυνο για τους υδρόβιους οργανισμούς. Επιστήμονες επισημαίνουν ότι ακόμη και ίχνη αντιβιοτικών στο νερό μπορούν να επιταχύνουν την ανάπτυξη ανθεκτικών βακτηρίων, ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα δημόσιας υγείας παγκοσμίως. Παράλληλα, ουσίες όπως τα οιστρογόνα και τα αντικαταθλιπτικά έχουν συνδεθεί με διαταραχές στο ενδοκρινικό σύστημα και τη συμπεριφορά των ιχθύων.

Η λανθασμένη διαχείριση των μη χρησιμοποιημένων φαρμάκων από τους πολίτες, σε συνδυασμό με τις φυσιολογικές απεκκρίσεις του ανθρώπινου οργανισμού, αποτελεί την κύρια πηγή εισόδου αυτών των ουσιών στο αποχετευτικό δίκτυο. Το φαινόμενο αυτό εντάσσει τα φάρμακα στην κατηγορία των «αναδυόμενων μικρορύπων», για τους οποίους η επιστημονική κοινότητα ζητά αυστηρότερη παρακολούθηση.

Η πρόκληση της τριτοβάθμιας επεξεργασίας και το ευρωπαϊκό πλαίσιο

Τα αποτελέσματα της έρευνας έρχονται σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στην αναθεώρηση της Οδηγίας για την Επεξεργασία των Αστικών Λυμάτων. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές προβλέπουν την υποχρεωτική εγκατάσταση τεταρτοβάθμιας επεξεργασίας (όπως προηγμένη οξείδωση, χρήση όζοντος και ενεργού άνθρακα) σε μεγάλους βιολογικούς καθαρισμούς, με στόχο την αποτελεσματική απομάκρυνση των μικρορύπων.

Η αναβάθμιση των υποδομών, όπως αυτές της Ψυττάλειας και των μεγάλων επαρχιακών πόλεων, αναμένεται να απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις, ενώ προωθείται παράλληλα η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», με συμμετοχή των φαρμακευτικών εταιρειών στο κόστος διαχείρισης των καταλοίπων των προϊόντων τους.