OFF THE RECORD: Μη μου λες να ζω με αναμνήσεις…
Αρχαίο DNA: Πώς η γενετική επανένωσε δύο αδέλφια θαμμένα 725 χιλιόμετρα μακριά πριν από 1.600 χρόνια

Μία από τις πιο συναρπαστικές περιπτώσεις στην ιστορία της αρχαιογενετικής έφερε στο φως νέα διεθνής μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell. Χάρη στην εξελιγμένη ανάλυση αρχαίου DNA, οι επιστήμονες κατάφεραν να εντοπίσουν και να συνδέσουν δύο αδέλφια, έναν άνδρα και μια γυναίκα, των οποίων τα οστά αναπαύονταν για περισσότερα από 1.600 χρόνια σε απόσταση 725 χιλιομέτρων το ένα από το άλλο, στην Ιβηρική Χερσόνησο των ύστερων ρωμαϊκών χρόνων.
Το μυστήριο της Via Augusta και ο δεσμός αίματος
Η γυναίκα είχε ταφεί δίπλα στη φημισμένη Via Augusta, μία από τις κεντρικότερες οδικές αρτηρίες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, στην τοποθεσία Οσταλότ-Ιλντούμ στη βορειοανατολική Ισπανία. Η ταφή της, που χρονολογείται μεταξύ 257 και 409 μ.Χ., περιλάμβανε ένα γυάλινο αγγείο και δύο χρυσές καρφίτσες, οι οποίες ακολουθούν τις παραδόσεις των περιοχών του Δούναβη και της Μαύρης Θάλασσας.
Εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, στην αρχαία πόλη Αουγκούστα Εμερίτα (τη σημερινή Μέριδα στη δυτική Ισπανία), εντοπίστηκε ο τάφος του αδελφού της στο νεκροταφείο Λος Μπλάνες, με τα λείψανά του να χρονολογούνται μεταξύ 364 και 535 μ.Χ. Η γενετική ανάλυση επιβεβαίωσε πέραν πάσης αμφιβολίας την αδελφική τους σχέση, αποκαλύπτοντας παράλληλα ότι και οι δύο είχαν καταγωγή συνδεδεμένη με πληθυσμούς της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η περίπτωσή τους καταγράφει τη μεγαλύτερη γεωγραφική απόσταση μεταξύ στενών συγγενών που έχει εντοπιστεί ποτέ στο αρχαίο αρχείο DNA.

Μετανάστευση και μετακινήσεις σε μια αυτοκρατορία που άλλαζε
Το άρτιο ρωμαϊκό οδικό δίκτυο φαίνεται πως διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις μετακινήσεις τους. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το ταξίδι ανάμεσα στους δύο τόπους ταφής διαρκούσε περίπου 24 ημέρες με τα πόδια ή 14 ημέρες με άλογο. Η ταφή της γυναίκας κοντά σε σταθμό ανάπαυσης ταξιδιωτών υποδηλώνει ότι οι ρωμαϊκές υποδομές παρέμεναν λειτουργικές ακόμη και όταν η κεντρική αυτοκρατορική εξουσία άρχισε να αποδυναμώνεται.
Το ερώτημα αν τα δύο αδέλφια ταξίδεψαν μαζί παραμένει ανοιχτό. Οι επιστήμονες πιθανολογούν ότι η γυναίκα ίσως άφησε την τελευταία της πνοή κατά τη διάρκεια της πορείας προς τα νότια, ενώ ο αδελφός της συνέχισε το ταξίδι προς τα δυτικά. Η κινητικότητα αυτή ήταν χαρακτηριστική του 5ου αιώνα μ.Χ., όταν πληθυσμοί όπως οι Σουηβοί, οι Βάνδαλοι, οι Αλανοί και οι Βησιγότθοι εισέβαλαν στην Ιβηρική Χερσόνησο δημιουργώντας νέα κέντρα εξουσίας.
Η γενετική μεταμόρφωση της Ιβηρικής Χερσονήσου
Η ιστορία των δύο αδελφών αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου ερευνητικού έργου με επικεφαλής τον Πάμπλο Καριόν, στο οποίο αναλύθηκε το γενετικό προφίλ 243 ατόμων από 31 αρχαιολογικούς χώρους, καλύπτοντας την περίοδο μεταξύ 100 και 800 μ.Χ.
Τα ευρήματα αποδεικνύουν ότι η ρωμαϊκή κυριαρχία εμπλούτισε ριζικά το γενετικό τοπίο της περιοχής μέσω εκτεταμένων μεταναστευτικών ροών. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι, από τα 66 άτομα της ρωμαϊκής περιόδου που εξετάστηκαν εξονυχιστικά, τα 55 έφεραν ισχυρή γενετική καταγωγή από την Ανατολική Μεσόγειο και τη Βόρεια Αφρική, πιστοποιώντας τον έντονα κοσμοπολίτικο χαρακτήρα των αρχαίων αυτών κοινωνιών.
























