Αλλαγή ώρας: Μία ώρα πίσω γύρισαν οι δείκτες των ρολογιών – Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για τη χειμερινή ώρα

Σε ισχύ τέθηκε από τα ξημερώματα της Κυριακής η χειμερινή ώρα, σηματοδοτώντας την καθιερωμένη επιστροφή στο φυσικό ηλιακό ωράριο. Συγκεκριμένα, στις 04:00 τα ξημερώματα, οι δείκτες των αναλογικών ρολογιών γύρισαν μία ώρα πίσω, δείχνοντας 03:00, χαρίζοντας μία επιπλέον ώρα ύπνου και εγκαινιάζοντας την τυπική έναρξη της χειμερινής περιόδου.

Ενώ οι ψηφιακές συσκευές, όπως τα έξυπνα κινητά τηλέφωνα και οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές με λειτουργικά συστήματα της Apple, της Google και της Microsoft, προχώρησαν αυτόματα στον απαραίτητο συγχρονισμό, οι πολίτες κλήθηκαν να ρυθμίσουν χειροκίνητα τα συμβατικά ρολόγια τοίχου, χειρός και τις οικιακές συσκευές.

Η σκοπιμότητα του μέτρου και η εξοικονόμηση ενέργειας

Η εφαρμογή του συστήματος της εναλλαγής ώρας καθιερώθηκε σε ευρεία κλίμακα στην Ευρώπη κατά τη δεκαετία του 1970, υπό τη σκιά της μεγάλης πετρελαϊκής κρίσης. Ο βασικός στόχος ήταν εξαρχής η βέλτιστη αξιοποίηση του φυσικού φωτός κατά τη διάρκεια της ημέρας, ώστε να περιοριστεί η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στον οικιακό και βιομηχανικό τομέα.

Στην Ελλάδα, η πρώτη δοκιμαστική εφαρμογή πραγματοποιήθηκε το 1932, αλλά η οριστική και συστηματική καθιέρωση του μέτρου έλαβε χώρα το 1975, εναρμονιζόμενη αργότερα με τις σχετικές κοινοτικές οδηγίες. Παρά τα αρχικά οικονομικά οφέλη, τα τελευταία χρόνια έχει ανοίξει ένας έντονος επιστημονικός και κοινωνικός διάλογος σχετικά με την πραγματική αποτελεσματικότητα του μέτρου στις σύγχρονες κοινωνίες, όπου η ενεργειακή κατανάλωση δεν εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από τον φωτισμό.

Το «πάγωμα» της κατάργησης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το ζήτημα της διατήρησης ή κατάργησης της αλλαγής ώρας παραμένει μετέωρο στα θεσμικά όργανα των Βρυξελλών. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε ψηφίσει ήδη από τον Μάρτιο του 2019 υπέρ του τερματισμού της εξαμηνιαίας αλλαγής των δεικτών, θέτοντας ως αρχικό ορίζοντα εφαρμογής το 2021.

Ωστόσο, η υλοποίηση της απόφασης συνάντησε σημαντικά γραφειοκρατικά και πολιτικά εμπόδια. Η έλευση της πανδημίας, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και, κυρίως, η αδυναμία των κρατών-μελών να καταλήξουν σε κοινή συναίνεση σχετικά με το ποια ζώνη ώρας (θερινή ή χειμερινή) θα πρέπει να υιοθετηθεί μόνιμα, οδήγησαν τη διαδικασία σε τέλμα. Έτσι, προς το παρόν, το καθεστώς παραμένει ως έχει, με την επόμενη αλλαγή στη θερινή ώρα να προγραμματίζεται για την τελευταία Κυριακή του Μαρτίου.

Οι επιπτώσεις στον ανθρώπινο οργανισμό και συμβουλές προσαρμογής

Παρότι η μετάβαση στη χειμερινή ώρα θεωρείται γενικά πιο ήπια από εκείνη της άνοιξης –καθώς κερδίζεται μία ώρα ανάπαυσης– οι ειδικοί στον τομέα του ύπνου επισημαίνουν ότι ο κιρκάδιος ρυθμός μπορεί να διαταραχθεί προσωρινά. Η αλλαγή αυτή επηρεάζει τη διάθεση, τη συγκέντρωση και την παραγωγικότητα, ιδίως τις πρώτες ημέρες.

Για την ταχύτερη προσαρμογή, οι γιατροί προτείνουν τη διατήρηση ενός σταθερού προγράμματος ύπνου, την έκθεση στο φυσικό πρωινό φως και την αποφυγή χρήσης ηλεκτρονικών οθονών πριν από τη νυχτερινή κατάκλιση. Με τον τρόπο αυτό, ο βιολογικός μηχανισμός συγχρονίζεται ομαλότερα με τα νέα δεδομένα της ημέρας.