Ύπνος και ψυχική υγεία: Γιατί τα ακανόνιστα ωράρια επιδεινώνουν τα συμπτώματα κατάθλιψης

Ο κανόνας του οκταώρου έχει εδραιωθεί στη συλλογική συνείδηση ως το απόλυτο μέτρο για έναν υγιή και αναζωογονητικό ύπνο. Ωστόσο, μια νέα εκτενής επιστημονική έρευνα από τις Ηνωμένες Πολιτείες έρχεται να ανατρέψει τα μέχρι τώρα δεδομένα, αποδεικνύοντας ότι η διάρκεια δεν αρκεί. Η έλλειψη σταθερότητας στις ώρες κατάκλισης και αφύπνισης συνδέεται άμεσα με την εμφάνιση και την επιδείνωση συμπτωμάτων κατάθλιψης, άγχους και έντονης μοναξιάς, ακόμη κι αν κάποιος συμπληρώνει τις συνιστώμενες ώρες ανάπαυσης.

Η μελέτη σε 23.000 άτομα και ο Δείκτης Κανονικότητας Ύπνου

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο (UCSF) και του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο (UCSD). Αντί να εστιάσουν αποκλειστικά στον αριθμό των ωρών, οι επιστήμονες παρακολούθησαν 23.000 συμμετέχοντες για διάστημα 154 ημερών μέσω ειδικών «έξυπνων» δαχτυλιδιών καταγραφής βιομετρικών δεδομένων.

Με βάση τις μετρήσεις, αξιολογήθηκε ο Δείκτης Κανονικότητας του Ύπνου (Sleep Regularity Index – SRI), ο οποίος βαθμολογείται από το 0 έως το 100. Τα ευρήματα ήταν αποκαλυπτικά: τα άτομα χωρίς συμπτώματα κατάθλιψης εμφάνισαν μέσο δείκτη 84, ενώ σε περιπτώσεις σοβαρής κατάθλιψης η βαθμολογία κατέρρεε στο 75. Αντίστοιχη πτώση καταγράφηκε και στο άγχος, όπου ο δείκτης υποχώρησε από το 84 στο 79 μεταξύ όσων βίωναν έντονο στρες, υπογραμμίζοντας ότι το ασταθές πρόγραμμα αποτελεί ισχυρό προγνωστικό παράγοντα ψυχικής επιβάρυνσης.

Ο αποσυντονισμός του κιρκάδιου ρυθμού

Στο επίκεντρο του προβλήματος βρίσκεται ο κιρκάδιος ρυθμός, το βιολογικό ρολόι του οργανισμού που ρυθμίζει τον κύκλο ύπνου και εγρήγορσης. Όταν οι ώρες ύπνου αλλάζουν διαρκώς, το εσωτερικό ρολόι αποσυντονίζεται. Η απορρύθμιση αυτή επηρεάζει αλυσιδωτά την έκθεση στο φυσικό φως, τις ώρες των γευμάτων, τη σωματική δραστηριότητα και την κοινωνική διάδραση.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η σχέση αυτή λειτουργεί αμφίδρομα: η ψυχολογική πίεση μπορεί να διαταράξει το πρόγραμμα του ύπνου, αλλά και ο ακανόνιστος ύπνος τροφοδοτεί και κλιμακώνει τις διαταραχές της διάθεσης, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο για τον ασθενή.

Πέρα από το οκτάωρο: Η αξία του σταθερού προγράμματος

Η επικεφαλής της μελέτης, Δρ. Σεβερίν Σολτάνι, Καθηγήτρια Βιοπληροφορικής και Συστημικής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο, τονίζει τη σημασία των ευρημάτων για την καθημερινότητα. Όπως επισημαίνει, η επιστημονική κοινότητα στρέφει πλέον το βλέμμα της στη σταθερότητα, καθώς η τήρηση ενός συγκεκριμένου ωραρίου προστατεύει τον εγκέφαλο ανεξάρτητα από τη συνολική διάρκεια του ύπνου.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, το ιδανικό είναι να διατηρείται το ίδιο ωράριο κατάκλισης και αφύπνισης καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας, συμπεριλαμβανομένων των Σαββατοκύριακων. Μια μικρή απόκλιση της τάξεως των 30 λεπτών θεωρείται αποδεκτή και ασφαλής, ωστόσο οι μεγαλύτερες μετατοπίσεις στο πρόγραμμα φαίνεται να στερούν από τον οργανισμό τη σταθερότητα που χρειάζεται για τη διατήρηση της ψυχικής ισορροπίας.

ThePostPolitics Newsroom
ThePostPolitics Newsroom