Το παρελθόν ως φόβητρο στην πολιτική σκηνή: Γιατί η τακτική του διχασμού δεν αρκεί

Η πολιτική στρατηγική που βασίζεται στην ανάκληση τραυματικών εμπειριών του παρελθόντος επανέρχεται συχνά στο προσκήνιο, ιδιαίτερα σε περιόδους πολιτικής ρευστότητας. Πρόσφατες αναλύσεις, όπως αυτή του Δημήτρη Παπαγγελόπουλου, επισημαίνουν ότι η ενδεχόμενη επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα στην ενεργό πολιτική δράση προκαλεί αναπόφευκτα ανησυχίες σε ένα τμήμα του εκλογικού σώματος. Ωστόσο, τίθεται το κρίσιμο ερώτημα: αρκεί η απλή υπόμνηση των γεγονότων και της έντασης του 2015 για να συσπειρώσει το κυβερνών κόμμα και να το οδηγήσει εκ νέου σε ποσοστά αυτοδυναμίας;

Η απάντηση, σύμφωνα με έμπειρους αναλυτές και ιστορικά παραδείγματα, είναι αρνητική. Η μονοδιάστατη εστίαση στους κινδύνους του χθες σπάνια αποτελεί μακροπρόθεσμα βιώσιμη πρόταση διακυβέρνησης. Σε μια παλαιότερη αλλά διαχρονική τηλεοπτική συνέντευξη του Γιώργου Γεννηματά στη Λιάνα Κανέλλη, η οποία φιλοξενείται στο YouTube, ο αείμνηστος πολιτικός είχε προσδιορίσει με ακρίβεια τις παγίδες του λαϊκισμού. Όπως χαρακτηριστικά είχε τονίσει, μια από τις χειρότερες μορφές λαϊκιστικής πολιτικής είναι η απεύθυνση «στις καταβολές» των πολιτών και όχι στις ελπίδες ή τις προσδοκίες τους.

Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, η επαναφορά του παρελθόντος στη δημόσια σφαίρα με σκοπό την άσκηση πίεσης δεν είναι απλώς διχαστική, αλλά ενέχει σοβαρούς κινδύνους. «Το παρελθόν ζει στη μνήμη μας και στην ιστορική μνήμη των πολιτών. Όταν το φέρνουμε στην επιφάνεια για να κάνουμε πολιτική, αυτό είναι επικίνδυνο», σημείωνε ο Γιώργος Γεννηματάς, εξηγώντας ότι μια τέτοια τακτική καλλιεργεί τα πιο αρνητικά συναισθήματα στο εκλογικό σώμα προκειμένου να το οδηγήσει στην κάλυψη πολιτικών σκοπιμοτήτων.

Σήμερα, η ελληνική κοινωνία φαίνεται να απαιτεί μια διαφορετική προσέγγιση. Τα προβλήματα της καθημερινότητας, η ακρίβεια και οι προκλήσεις της οικονομίας βρίσκονται στην κορυφή των προτεραιολόγων των πολιτών. Η στρατηγική του φόβου και η συνεχής αναφορά σε περασμένες κρίσεις κινδυνεύουν να κουράσουν το εκλογικό σώμα, εάν δεν συνοδεύονται από σαφείς, μεταρρυθμιστικές προτάσεις για το μέλλον. Τα κόμματα καλούνται πλέον να αποδείξουν ότι μπορούν να εμπνεύσουν μέσω της θετικής ατζέντας και όχι απλώς μέσω της αποδόμησης των πολιτικών τους αντιπάλων.