Το ισπανικό οικονομικό παράδοξο: Γιατί οι πολίτες δεν πλουτίζουν παρά το ράλι ανάπτυξης και η σύγκριση με την Ελλάδα

Η Ισπανία καταγράφει τα τελευταία χρόνια εντυπωσιακές επιδόσεις, αποτελώντας μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης. Σύμφωνα με τις πρόσφατες εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο ρυθμός ανάπτυξης της χώρας αναμένεται να φτάσει το 2,6% το 2026, μέγεθος υπερδιπλάσιο του μέσου όρου της Ευρωζώνης (1,2%). Ωστόσο, πίσω από τους θετικούς μακροοικονομικούς δείκτες κρύβεται μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα για την πλειονότητα των νοικοκυριών, η οποία αποτυπώνει ένα βαθύ οικονομικό και κοινωνικό παράδοξο.

Το «πάγωμα» των πραγματικών μισθών και το εκρηκτικό κόστος στέγασης

Όπως καταγράφει σε εκτενή ανάλυσή της η Wall Street Journal, η ισχυρή άνοδος του ΑΕΠ δεν έχει μεταφραστεί σε αντίστοιχη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Παρά τη συνεχή αύξηση της απασχόλησης και τη θεαματική ανάκαμψη της τουριστικής βιομηχανίας, η αγοραστική δύναμη των Ισπανών παραμένει καθηλωμένη. Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της BBVA Research, Μιγκέλ Καρντόσο, η μέση ισπανική οικογένεια δεν έχει δει ουσιαστική αύξηση των πραγματικών αποδοχών της από το 2019, με τα εισοδήματα να παραμένουν εγκλωβισμένα στα προ πανδημίας επίπεδα.

Κυρίαρχος παράγοντας αυτής της ασφυξίας είναι η στεγαστική κρίση. Οι τιμές των ακινήτων και τα ενοίκια έχουν εκτοξευθεί, ιδιαίτερα σε μητροπολιτικά κέντρα όπως η Μαδρίτη και η Βαρκελώνη, καθώς και στις τουριστικές ζώνες. Το υπέρογκο κόστος κατοικίας ροκανίζει το διαθέσιμο εισόδημα, πλήττοντας δυσανάλογα τους νεότερους εργαζομένους, για τους οποίους η εύρεση προσιτής στέγης αποτελεί πλέον άλυτο πρόβλημα.

Η διεύρυνση της υλικής στέρησης και η πτώση της Καταλονίας

Την ίδια ώρα, τα στοιχεία δείχνουν ότι η οικονομική πρόοδος συνοδεύεται από όξυνση των ανισοτήτων. Σύμφωνα με τη δεξαμενή σκέψης Funcas, η Ισπανία κατείχε τη 15η θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς τη σοβαρή υλική στέρηση το 2015, ενώ το 2025 εκτινάχθηκε στην πέμπτη θέση. Το μοντέλο ανάπτυξης, το οποίο βασίζεται κατά κύριο λόγο στον τουρισμό και στις υπηρεσίες χαμηλής προστιθέμενης αξίας, παράγει θέσεις εργασίας, αλλά στερείται ουσιαστικής αύξησης της παραγωγικότητας, όπως σημειώνει ο οικονομολόγος Ρέιμοντ Τόρες.

Ενδεικτικό της δομικής φθοράς είναι το παράδειγμα της Καταλονίας. Ενώ το 2000 το κατά κεφαλήν εισόδημα της πλούσιας περιφέρειας βρισκόταν 6% πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, σήμερα υπολείπεται κατά 6%, αναδεικνύοντας τη σταδιακή απώλεια της σχετικής ευημερίας.

Η πρόβλεψη για την Ελλάδα και το δίδαγμα του ΑΕΠ

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλούν και οι συγκρίσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Με βάση τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η αύξηση των μισθών στην Ισπανία έως το 2028 αναμένεται να κινηθεί με πιο αργό ρυθμό σε σχέση με την Ελλάδα και την Ιταλία. Αυτή η διαπίστωση καταδεικνύει ότι η μεγέθυνση του ΑΕΠ δεν συνεπάγεται αυτόματα και ταχύτερη αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος των πολιτών.

Το ισπανικό παράδειγμα αποδεικνύει με σαφήνεια ότι οι ευημερούντες οικονομικοί δείκτες δεν συνιστούν από μόνοι τους εγγύηση για την κοινωνική ευημερία, εάν δεν συνδυάζονται με ποιοτικές θέσεις εργασίας, συγκράτηση του κόστους ζωής και γενναία ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης.

ThePostPolitics Newsroom
ThePostPolitics Newsroom