Ταμείο Ανάκαμψης: Περιορισμένη η πρόοδος στις μεταρρυθμίσεις του Δημοσίου σε Ελλάδα και ΕΕ, διαπιστώνει το ΕΕΣ

Σε τροχοπέδη για τον ουσιαστικό εκσυγχρονισμό του ευρωπαϊκού δημόσιου τομέα εξελίσσεται η αδυναμία υλοποίησης βαθιών διαρθρωτικών αλλαγών, παρά τους κολοσσιαίους πόρους που διοχετεύθηκαν στα κράτη μέλη. Σύμφωνα με ειδική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ), η πρόοδος στην αντιμετώπιση των διαχρονικών παθογενειών της δημόσιας διοίκησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει περιορισμένη, παρότι μέσω του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας προβλέφθηκαν συνολικά σχεδόν 50 δισ. ευρώ. Η Ελλάδα τοποθετείται στην τρίτη θέση μεταξύ των κρατών μελών ως προς το εκτιμώμενο κόστος των παρεμβάσεων, ωστόσο τα ευρήματα των ελεγκτών αναδεικνύουν ένα εμφανές χάσμα ανάμεσα στην τυπική ολοκλήρωση των έργων και στον πραγματικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών.

Η ελληνική επίδοση: Υψηλός προϋπολογισμός και ανισοβαρείς μεταρρυθμίσεις

Το ελληνικό σχέδιο ανάκαμψης περιλαμβάνει δράσεις για τη δημόσια διοίκηση εκτιμώμενου κόστους 6,68 δισ. ευρώ, μέγεθος που ξεπερνούν μόνο η Ισπανία (περίπου 11 δισ. ευρώ) και η Ιταλία (9 δισ. ευρώ). Η Ελλάδα αποτέλεσε μία από τις τέσσερις χώρες —μαζί με τη Γερμανία, την Ισπανία και την Τσεχία— που εξετάστηκαν διεξοδικότερα από το ΕΕΣ. Στο ελληνικό σκέλος, οι ελεγκτές εντόπισαν δομικές αδυναμίες στον σχεδιασμό καίριων μεταρρυθμίσεων.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του δικτύου κρατικών ενισχύσεων, όπου το σχετικό ορόσημο εξαντλήθηκε σε νομοθετικές ρυθμίσεις, αφήνοντας εκτός κρίσιμες λειτουργικές παραμέτρους, όπως την ανάπτυξη αναγκαίων πληροφοριακών συστημάτων και υποδομών. Παρόμοια εικόνα καταγράφηκε και στη μεταρρύθμιση για τον σχεδιασμό και τον συντονισμό της κυβερνητικής πολιτικής, καθώς δεν προβλέφθηκε η παρακολούθηση της δευτερογενούς νομοθεσίας. Παρ’ όλα αυτά, η εικόνα δεν είναι μονοδιάστατη: το ΕΕΣ αποτυπώνει σημαντικά και μετρήσιμα αποτελέσματα σε στοχευμένα έργα, όπως η ψηφιοποίηση αρχείων και η απλοποίηση των διαδικασιών επιστροφής ΦΠΑ.

Η παγίδα της εύκολης ψηφιοποίησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο

Σε κοινοτικό επίπεδο, οι πόροι για τη δημόσια διοίκηση αντιστοιχούν στο 8,5% της συνολικής χρηματοδότησης του Ταμείου Ανάκαμψης. Εξετάζοντας δείγμα 235 μέτρων σε 15 κράτη μέλη, το ΕΕΣ διαπίστωσε ότι οι εθνικές κυβερνήσεις προτίμησαν έργα που μπορούσαν να ολοκληρωθούν ταχύτερα εντός των αυστηρών χρονικών ορίων του προγράμματος. Έτσι, οι δράσεις ψηφιοποίησης και ηλεκτρονικής διακυβέρνησης απορρόφησαν τη μερίδα του λέοντος, καλύπτοντας το 53% των εξεταζόμενων μέτρων και το 71% του συνολικού προϋπολογισμού.

Αντίθετα, οι σύνθετες θεσμικές τομές για τη διακυβέρνηση και την ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας υποβαθμίστηκαν, με μόλις το 14% των σχετικών συστάσεων να καλύπτεται ουσιαστικά. Από τα 14 ολοκληρωμένα μέτρα που αξιολογήθηκαν εις βάθος, μόλις πέντε (36%) παρουσίασαν σημαντικά αποτελέσματα, ενώ οκτώ (57%) είχαν περιορισμένη επίπτωση.

Έλλειμμα δεικτών και πρόβλημα λογοδοσίας

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι μόνο το 43% των μέτρων που ελέγχθηκαν επιτόπου διέθετε κατάλληλους δείκτες για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους. Η απουσία σαφών δεδομένων δυσχεραίνει την επαλήθευση του εάν τα κονδύλια οδήγησαν πράγματι σε ταχύτερες διαδικασίες, μείωση της γραφειοκρατίας και καλύτερη εξυπηρέτηση. Όπως συμπεραίνει το ΕΕΣ, χωρίς επίμονη προσήλωση σε βαθιές διαρθρωτικές αλλαγές, το Ταμείο Ανάκαμψης κινδυνεύει να αρκεστεί στην τυπική εκπλήρωση οροσήμων, αφήνοντας ανέπαφες τις χρόνιες αδυναμίες της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας.