Πώς ένα ιστορικό αερόπλοιο «προσγειώθηκε» στη Βαλαωρίτου: Η νέα έκθεση του Απόλλωνα Γλύκα

Μια απρόσμενη εικόνα περιμένει τους περαστικούς και τους φιλότεχνους στο κέντρο της Αθήνας, καθώς στον γνώριμο πεζόδρομο της οδού Βαλαωρίτου μοιάζει να έχει «προσγειωθεί» ένα αλλόκοτο ιπτάμενο σκάφος. Στον κεντρικό χώρο της γκαλερί «έκφραση – Γιάννα Γραμματοπούλου», ο επιβλητικός αλουμινένιος σκελετός ενός αερόπλοιου, μήκους σχεδόν έξι μέτρων και διαμέτρου άνω των δύο, κυριαρχεί στον χώρο, προκαλώντας τον θεατή να αναρωτηθεί για την προέλευση και τον προορισμό του. Πρόκειται για την εικαστική εγκατάσταση «Airborne» του καταξιωμένου καλλιτέχνη Απόλλωνα Γλύκα.

Από το υπόγειο των αναμνήσεων στη σύγχρονη γλυπτική φόρμα

Ο κορμός του αερόπλοιου εκτίθεται απογυμνωμένος, δίχως το εξωτερικό του πανί, αφήνοντας ορατούς τους άξονες και τους συνδέσμους του. Δίπλα του, ένα κομμάτι ξύλου από ράγα τρένου λειτουργεί ως αντίβαρο, συνδεδεμένο με ένα μεταλλικό χερούλι από καρότσα φορτηγού, ενώ μεγάλοι προβολείς λούζουν την κατασκευή με φως, παραπέμποντας σε ένα ιδιότυπο εργαστήριο όπου η διαδικασία παραγωγής παραμένει ανοιχτή και ημιτελής.

Η αφετηρία του έργου είναι βαθιά προσωπική. Το αντικείμενο υπήρχε για δεκαετίες λησμονημένο στο υπόγειο του πατρικού σπιτιού του καλλιτέχνη. Επρόκειτο για ένα διαφημιστικό αερόπλοιο των δεκαετιών του ’50 και του ’60, το οποίο οι γονείς του —επαγγελματίες τουριστικοί φωτογράφοι— φούσκωναν περιστασιακά με ήλιο, υψώνοντάς το ως σταθερό σημείο στον ουρανό για να προβάλουν διαφημιστικά μηνύματα. Όταν ο ίδιος επιχείρησε πρόσφατα να το επαναφέρει στη ζωή, το αρχικό υλικό δεν άντεξε. Αντί να εγκαταλείψει το εγχείρημα, κατασκεύασε έναν νέο, πτυσσόμενο σκελετό από μπανέλες αντίσκηνου, βάρους μόλις 20-25 κιλών, ο οποίος αποσυναρμολογείται πλήρως και χωρά σε έναν μπλε σάκο με την αυθεντική επιγραφή «Airborne», που έδωσε και τον τίτλο στην έκθεση.

Ένα οδοιπορικό στον χρόνο πάνω σε ληγμένα φωτογραφικά χαρτιά

Την κεντρική κατασκευή πλαισιώνουν δεκατρία κάδρα ομοιόμορφων διαστάσεων (50×60 εκ.). Οι εικόνες απεικονίζουν τοπία από την Αρεόπολη, τα Τζουμέρκα, την Ερμιόνη, την Ουρανούπολη, τα Μέθανα έως και το Παρίσι, τραβηγμένες όλες από ψηλά τα τελευταία είκοσι χρόνια. Δημιουργείται έτσι η ψευδαίσθηση ότι οι λήψεις πραγματοποιήθηκαν μέσα από το ίδιο το Ζέπελιν κατά τη διάρκεια ενός φανταστικού ταξιδιού.

Η τεχνική διαδικασία αντικατοπτρίζει μια συνεχή διαπραγμάτευση ανάμεσα στο ψηφιακό παρόν και το αναλογικό παρελθόν. Ο Απόλλων Γλύκας σκανάρει τα φιλμ, παρεμβαίνει ψηφιακά, τα επανεκτυπώνει σε νέο φιλμ και τα εμφανίζει στον σκοτεινό θάλαμο χρησιμοποιώντας ληγμένα φωτογραφικά χαρτιά —ορισμένα ακόμη και από τη δεκαετία του ’70. Το αποτέλεσμα καταργεί τη γραμμικότητα του χρόνου. Όπως σημειώνει ο ίδιος, στόχος είναι το άχρονο, να μην μπορεί ο θεατής να προσδιορίσει αν η εικόνα ανήκει στο 1940 ή στο 2040.

Η έκθεση ολοκληρώνεται στο υπόγειο της γκαλερί, όπου λειτουργεί μια αναπαράσταση σκοτεινού θαλάμου με αποτυχημένες δοκιμές εκτυπώσεων, επισφραγίζοντας έναν διάλογο τριών γενεών φωτογράφων: του παππού, των γονιών και του ίδιου του εικαστικού. Μετατρέποντας ένα ready-made αντικείμενο σε φορέα μνήμης και ποίησης, ο Απόλλων Γλύκας ανατρέπει τις σταθερές του χώρου και προσφέρει μια μοναδική οπτική εμπειρία στην καρδιά της πόλης.