Ο σκύλος που «μιλάει» πατώντας κουμπιά: Τι αποκαλύπτει η επιστήμη

Τα τελευταία χρόνια, βίντεο με σκύλους να πατούν ειδικά κουμπιά για να «ζητήσουν» βόλτα, φαγητό ή ακόμα και να εκφράσουν συναισθήματα κάνουν τον γύρο του διαδικτύου, συγκεντρώνοντας εκατομμύρια προβολές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η εικόνα ενός τετράποδου φίλου να επικοινωνεί λεκτικά μέσω ηχογραφημένων εντολών φαίνεται μαγική, εγείρει όμως ένα εύλογο ερώτημα: πρόκειται για μια επαναστατική ανακάλυψη στην animal behavior (συμπεριφορά ζώων) ή απλώς για μια καλά οργανωμένη παρερμηνεία της πραγματικότητας;

Σύμφωνα με τους ειδικούς στην κυνολογία και τη ζωολογία, η απάντηση βρίσκεται κάπου στη μέση. Οι σκύλοι είναι εξαιρετικά ικani στο να παρατηρούν και να μαθαίνουν μέσω της θετικής ενίσχυσης και της κλασικής εξartisis (εξαρτημένης μάθησης). Όταν ένα ζώο πατάει το κουμπί «παιχνίδι» και αμέσως μετά λαμβάνει την αντίστοιχη ανταμοιβή, δεν «κατανοεί» απαραίτητα τη γλωσσική έννοια της λέξης με τον τρόπο που το κάνει ένας άνθρωπος. Αντίθετα, αντιλαμβάνεται ότι η συγκεκριμένη ενέργεια αποτελεί το μέσο για να πετύχει ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα.

Πρόσφατες επιστημονικές μελέτες γύρω από την επικοινωνία των κατοικιδίων δείχνουν ότι, παρόλο που τα ζώα αυτά δεν διαθέτουν την ικανότητα να σχηματίσουν σύνταξη ή αφηρημένες έννοιες όπως εμείς, διαθέτουν μια εξαιρετικά ανεπτυγμένη ικανότητα συσχέτισης ήχων και δράσεων. Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα κουμπιά αυτά λειτουργούν κυρίως ως εργαλεία ενίσχυσης της επικοινωνίας και της αλληλεπίδρασης μεταξύ ιδιοκτήτη και κατοικιδίου, παρά ως απόδειξη ότι ο σκύλος έχει αναπτύξει ανθρώπινη ομιλία.

Οι επαγγελματίες εκπαιδευτές σκύλων τονίζουν ότι η χρήση τέτοιων εργαλείων απαιτεί τεράστια υπομονή και συνέπεια, ενώ συχνά ενυπάρχει ο κίνδυνος του φαινομένου Clever Hans (Κλέφτης Χανς) — όπου το ζώο αντιδρά σε ακούσια σωματικά σήματα ή εκφράσεις του προσώπου του ιδιοκτήτη του και όχι στον ίδιο τον ήχο.

Εν κατακλείδι, παρόλο που οι σκύλοι μας δεν έχουν ξεκινήσει να μιλούν με τη ανθρώπινη έννοια του όρου, η χρήση διαδραστικών κουμπιών συμβάλλει καταλυτικά στην πνευματική τους τόνωση και στην ενδυνάμωση του δεσμού τους με τους ανθρώπους. Το φαινόμενο αυτό, μακριά από το να είναι απλώς ένα διαδικτυακό trend, προσφέρει μια εξαιρετική ευκαιρία για βαθύτερη κατανόηση της νοημοσύνης των αγαπημένων μας τετράποδων συντρόφων.