Μεταναστευτικό: Πέντε χώρες της ΕΕ, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, προχωρούν σε σχέδιο ασύλου στη Ρουάντα

Σε μια κομβική συμφωνία για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών κατέληξαν πέντε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται και η Ελλάδα. Το νέο σχέδιο, το οποίο ανακοινώθηκε στη Βιέννη με τη συμμετοχή της Αυστρίας, της Δανίας, της Ελλάδας και της Ολλανδίας, προβλέπει τη μεταφορά απορριφθέντων μεταναστών στη Ρουάντα, υιοθετώντας μια στρατηγική εξωτερικής ανάθεσης την οποία η Βρετανία είχε πρόσφατα εγκαταλείψει.

Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, χαρακτήρισε τη συμφωνία ως μια «εξέλιξη που αλλάζει τα δεδομένα», ενώ από την πλευρά του, ο υπουργός Εσωτερικών της Ρουάντας, Βενσάν Μπιρούτα, υποστήριξε ότι η χώρα του είναι έτοιμη να προσφέρει μια «δεύτερη ευκαιρία» σε όσους μεταφερθούν εκεί. Οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας επισημαίνουν ότι ο βασικός στόχος των υπεράκτιων αυτών κόμβων είναι η αποτροπή νέων αφίξεων στην Ευρώπη ενόψει και κρίσιμων εκλογικών αναμετρήσεων.

Πώς θα λειτουργήσει το πιλοτικό πρόγραμμα

Σύμφωνα με όσα δήλωσε ο καγκελάριος της Αυστρίας, Κρίστιαν Στόκερ, το σχέδιο θα τεθεί σε εφαρμογή το επόμενο έτος μέσω ενός πιλοτικού προγράμματος που θα περιλαμβάνει περίπου 100 άτομα. Αφορά μετανάστες οποιασδήποτε εθνικότητας, οι οποίοι έχουν εξαντλήσει κάθε ένδικο μέσο και περιθώριο προσφυγής σε ένα από τα πέντε κράτη, αλλά αρνούνται να επιστρέψουν οικειοθελώς στην πατρίδα τους. Από το μέτρο εξαιρούνται ρητά οι ανήλικοι.

Βάσει των επίσημων δηλώσεων, οι νεοαφιχθέντες θα εγκαθίστανται σε ένα ανοιχτό κέντρο υποδοχής στη Ρουάντα, χωρίς συρματοπλέγματα ή στέρηση ελευθερίας. Εκεί θα τους χορηγούνται άδειες διαμονής, δυνατότητες επαγγελματικής κατάρτισης και μαθήματα γλώσσας, με στόχο την ομαλή ένταξή τους στην τοπική κοινωνία ή τη διευκόλυνση του επαναπατρισμού τους, αποκλείοντας σε κάθε περίπτωση την επιστροφή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η διαφοροποίηση από το βρετανικό προηγούμενο

Η πρωτοβουλία ξυπνά μνήμες από το αντίστοιχο σχέδιο του Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο κόστισε περίπου 700 εκατομμύρια λίρες προτού κριθεί παράνομο από το βρετανικό Ανώτατο Δικαστήριο το 2023 και εγκαταλειφθεί οριστικά από την κυβέρνηση των Εργατικών. Παρ’ όλα αυτά, οι πέντε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διατείνονται ότι το δικό τους εγχείρημα πατά σε σαφώς ισχυρότερη νομική βάση, καθώς στηρίζεται στη νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις επιστροφές που ψηφίστηκε τον περασμένο Ιούνιο.

Σε αντίθεση με τη βρετανική προσέγγιση, η οποία επεδίωκε την απομάκρυνση ανθρώπων πριν ολοκληρωθεί η εξέταση των αιτημάτων ασύλου, το ευρωπαϊκό σχέδιο εστιάζει αποκλειστικά σε όσους έχουν ήδη λάβει τελεσίδικη απορριπτική απόφαση. Επιπλέον, οι εγκαταστάσεις που επελέγησαν είναι διαφορετικές από εκείνες που είχαν προετοιμαστεί για το Λονδίνο, αν και η ακριβής τοποθεσία δεν έχει γίνει γνωστή.

Αντιδράσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το καθεστώς της Ρουάντας

Παρά τις κυβερνητικές δεσμεύσεις για πλήρη σεβασμό των διεθνών συμβάσεων, το σχέδιο συγκεντρώνει έντονη κριτική. Το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει προειδοποιήσει ότι η μεταφορά αιτούντων άσυλο σε τρίτες χώρες ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ενώ θεωρείται βέβαιο ότι η διαδικασία θα προσβληθεί στα ευρωπαϊκά δικαστήρια.

Παράλληλα, εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για τις δημοκρατικές ελευθερίες υπό το καθεστώς του προέδρου Πολ Καγκάμε. Η Ρουάντα βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με κυρώσεις από την ΕΕ και τις ΗΠΑ λόγω της υποστήριξης που παρέχει στην ανταρτική οργάνωση M23 στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Την ίδια στιγμή, διεθνείς οργανώσεις, όπως η Freedom House, κατατάσσουν τη χώρα ως «μη ελεύθερη», εκφράζοντας φόβους ότι η ανάγκη της Ευρώπης για συγκράτηση των μεταναστευτικών ροών θα οδηγήσει σε σιωπή απέναντι στην καταστολή των πολιτικών αντιφρονούντων.

ThePostPolitics Newsroom
ThePostPolitics Newsroom