Ενεργειακή κρίση: Γιατί η αποδέσμευση 100 εκατ. βαρελιών ντίζελ είναι «σταγόνα στον ωκεανό» για την Ευρώπη

Μόνο πρόσκαιρη ανάσα στις διεθνείς αγορές και στους καταναλωτές αναμένεται να προσφέρει η πρόσφατη απόφαση της Ομάδας των Επτά (G7) για τη συντονισμένη απελευθέρωση έως και 100 εκατομμυρίων βαρελιών ντίζελ και αργού πετρελαίου. Παρά τη βραχυπρόθεσμη προσπάθεια εξομάλυνσης των τιμών, οικονομικοί αναλυτές και ειδικοί του κλάδου προειδοποιούν ότι το μέτρο αποτελεί απλώς «σταγόνα στον ωκεανό» μπροστά στα βαθύτερα, δομικά προβλήματα ενεργειακής επάρκειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το Στενό του Ορμούζ και τα δομικά ελλείμματα της Ευρώπης

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Γερμανικού Οικονομικού Ινστιτούτου (IW), η αξιοποίηση των στρατηγικών αποθεμάτων λειτουργεί παρόμοια με μια προσωρινή επιδότηση στα καύσιμα: μπορεί να μετριάσει το άμεσο πλήγμα, αλλά δεν επιλύει τη ρίζα του προβλήματος. Οι ειδικοί τονίζουν ότι μια διαρκής σταθεροποίηση των ενεργειακών τιμών εξαρτάται άμεσα από τη διασφάλιση των εμπορικών οδών, ιδιαίτερα στο Στενό του Ορμούζ, όπου τα πρόσφατα περιστατικά επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Σε περίπτωση πλήρους κλιμάκωσης και παρατεταμένου αποκλεισμού της θαλάσσιας διόδου, η Ευρώπη κινδυνεύει να αποκοπεί όχι μόνο από κρίσιμες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου αλλά και από βασικά προϊόντα διύλισης, όπως το ντίζελ και η κηροζίνη. Η έλλειψη εγχώριας παραγωγής υδρογονανθράκων και η περιορισμένη πλεονάζουσα δυναμικότητα διύλισης καθιστούν τη Γηραιά Ήπειρο εξαιρετικά ευάλωτη και δομικά εξαρτημένη από τις εισαγωγές.

Γεωπολιτικές ισορροπίες και οι πιέσεις από την Ουάσιγκτον

Η απόφαση της G7 διαμορφώθηκε έπειτα από έκτακτη τηλεδιάσκεψη υπό την προεδρία του Γάλλου προέδρου, Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος επεδίωξε να παρουσιάσει το σχέδιο ως μια συλλογική πρωτοβουλία εκτόνωσης των πιέσεων. Ωστόσο, αναλυτές της αγοράς επισημαίνουν ότι καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισαν οι έντονες πιέσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Η αμερικανική πλευρά, ενόψει των επερχόμενων εκλογικών αναμετρήσεων και της ανάγκης συγκράτησης του κόστους των καυσίμων στην εσωτερική αγορά, είχε απειλήσει με πάγωμα των αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ προς την Ευρώπη εάν οι εταίροι δεν προχωρούσαν σε αποδέσμευση αποθεμάτων. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε ευρωπαϊκούς πολιτικούς κύκλους, με επικριτές να κάνουν λόγο για υποχώρηση της Ε.Ε. απέναντι στις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον.

Τα όρια των στρατηγικών αποθεμάτων και ο χειμώνας

Το σχέδιο, που τελεί υπό την εποπτεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), προβλέπει τη σταδιακή διοχέτευση των ποσοτήτων στην αγορά σε ορίζοντα τεσσάρων μηνών, με έμφαση στις πρώτες είκοσι ημέρες, ενώ τα διυλιστήρια καλούνται να λειτουργήσουν στη μέγιστη παραγωγική τους ικανότητα. Παρά ταύτα, τα περιθώρια περαιτέρω παρέμβασης στενεύουν, καθώς μεγάλο μέρος των συνολικών εκτάκτων αποθεμάτων που είχαν εγκριθεί από τον περασμένο Μάρτιο έχει ήδη χρησιμοποιηθεί.

Με τον κίνδυνο μιας νέας ενεργειακής επιβάρυνσης να παραμένει ορατός ενόψει των χειμερινών μηνών, η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να διαχειριστεί την αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια και να επιταχύνει ρεαλιστικές λύσεις ενεργειακής ασφάλειας, χωρίς να διακυβεύεται η στρατηγική της αυτονομία.