Ελληνικό επενδυτικό ντεμαράζ στη Βόρεια Μακεδονία: Ενεργειακοί διάδρομοι, τράπεζες και εμπόριο αλλάζουν τον χάρτη

Σε τροχιά δυναμικής αναθέρμανσης εισέρχονται οι οικονομικές και εμπορικές σχέσεις της Ελλάδας με τη Βόρεια Μακεδονία, με το ελληνικό επιχειρείν να εδραιώνει ισχυρή παρουσία στη γειτονική χώρα. Στην αιχμή του δόρατος αυτού του επενδυτικού ντεμαράζ βρίσκονται οι στρατηγικοί ενεργειακοί διάδρομοι, οι οποίοι συνδυάζονται με τη διαχρονικά ισχυρή θέση ελληνικών ομίλων στους κλάδους του τραπεζικού τομέα, της βιομηχανίας, του λιανεμπορίου και των μεγάλων έργων υποδομής.

Οι ενεργειακοί διάδρομοι στο επίκεντρο: Φυσικό αέριο και ο αγωγός Vardax

Ο τομέας της ενέργειας αποτελεί τον βασικό καταλύτη της διμερούς συνεργασίας. Κομβικό ορόσημο αποτελεί η προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου μεταφοράς φυσικού αερίου, ο οποίος θα φέρει καύσιμο προς τα Δυτικά Βαλκάνια, παράλληλα με τον άξονα Ουκρανίας και Μολδαβίας. Το μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ των διαχειριστών δικτύων —του ελληνικού ΔΕΣΦΑ, της σκοπιανής Nomagas και της σερβικής Transportgas Srbija— θέτει τις βάσεις για την πλήρη διασύνδεση των τριών συστημάτων έως το 2028.

Για την υλοποίηση του εγχειρήματος απαιτούνται δύο κρίσιμες υποδομές: ο αγωγός διασύνδεσης Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, ετήσιας χωρητικότητας 1 δισεκατομμυρίου κυβικών μέτρων, και ο αντίστοιχος αγωγός μεταξύ Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας, δυναμικότητας 1,5 δισ. κ.μ. Παράλληλα, καθοριστική εξέλιξη αποτέλεσε η επανενεργοποίηση του αγωγού μεταφοράς πετρελαίου Vardax (από τη Θεσσαλονίκη στα Σκόπια) από την OKTA του ομίλου HELLENiQ ENERGY, έπειτα από την επίλυση των εκκρεμοτήτων με τις τοπικές αρχές. Οι δύο αυτοί άξονες ενισχύουν θεαματικά την ενεργειακή ασφάλεια της γείτονος, καθιστώντας την Ελλάδα βασικό ενεργειακό πυλώνα στην περιοχή.

Εμπορικό ισοζύγιο με αιχμή τα καύσιμα

Η ενεργειακή αυτή σύγκλιση αποτυπώνεται καθαρά και στα εμπορικά δεδομένα. Η Ελλάδα διατηρεί τη θέση του πέμπτου σημαντικότερου εμπορικού εταίρου της Βόρειας Μακεδονίας, με τον συνολικό όγκο διμερούς εμπορίου να διαμορφώνεται σε 1,2 δισ. ευρώ (αντιπροσωπεύοντας το 6,1% του συνολικού εξωτερικού εμπορίου της χώρας). Το ισοζύγιο παραμένει έντονα θετικό για την ελληνική πλευρά, καθώς οι εξαγωγές υπερβαίνουν κατά πολύ τις εισαγωγές.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, οι ελληνικές εξαγωγές ανήλθαν σε 937 εκατ. ευρώ έναντι εισαγωγών ύψους 261 εκατ. ευρώ. Εντούτοις, καταγράφεται έντονη μονομέρεια, καθώς τα δύο τρίτα των εξαγόμενων προϊόντων (675 εκατ. ευρώ) αφορούν ενεργειακά αγαθά —κυρίως καύσιμα (diesel, βενζίνη) και ηλεκτρική ενέργεια. Η ολοκλήρωση των νέων ενεργειακών υποδομών αναμένεται να εντείνει περαιτέρω αυτή την τάση.

Ισχυρά ερείσματα σε τράπεζες, βιομηχανία και επενδύσεις

Η επιχειρηματική επιρροή της χώρας, ωστόσο, δεν εξαντλείται στην ενέργεια. Συνολικά 20 μεγάλοι ελληνικοί όμιλοι διατηρούν στρατηγικές τοποθετήσεις στη Βόρεια Μακεδονία. Στον χρηματοπιστωτικό τομέα δεσπόζει η Stopanska Banka, η δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα της χώρας και η μεγαλύτερη υπό ξένο έλεγχο, η οποία ανήκει στην Εθνική Τράπεζα και ελέγχει το 16,8% του συνολικού τραπεζικού ενεργητικού.

Την ίδια ώρα, ισχυρές ελληνικές κατασκευαστικές εταιρείες, όπως η AKTOR και η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, αναλαμβάνουν μεγάλα έργα υποδομών μέσω διεθνών διαγωνισμών. Με το απόθεμα των ελληνικών άμεσων ξένων επενδύσεων να αγγίζει τα 869 εκατ. ευρώ στα τέλη του 2024, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στους κορυφαίους επενδυτές της χώρας, ακολουθώντας σε απόσταση αναπνοής τη Γερμανία (874 εκατ. ευρώ) και την Τουρκία (875 εκατ. ευρώ), πίσω από την πρωτοπόρο Αυστρία. Η ολοκλήρωση των στρατηγικών έργων έως το 2028 εκτιμάται ότι μπορεί να φέρει την Ελλάδα ακόμη ψηλότερα στην κατάταξη.