ΔΝΤ: Πώς ένα πιθανό κραχ στην τεχνητή νοημοσύνη απειλεί το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα

Η ραγδαία άνοδος των τεχνολογικών μετοχών στη Γουόλ Στριτ, καθοδηγούμενη από τις προσδοκίες για την τεχνητή νοημοσύνη, εισέρχεται σε επικίνδυνη τροχιά σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Στην πρόσφατη έκθεσή του για την Παγκόσμια Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα, το Ταμείο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι οι εξαιρετικά υψηλές αποτιμήσεις, ο συσσωρευμένος δανεισμός και οι αδιαφανείς συναλλαγές διαμορφώνουν ένα εύθραυστο περιβάλλον. Σε περίπτωση απότομης διόρθωσης, οι αναταράξεις δεν θα περιοριστούν στη Σίλικον Βάλεϊ, αλλά ενδέχεται να διαχυθούν ευθέως στο διεθνές τραπεζικό σύστημα.

Η ακραία συγκέντρωση ισχύος και οι «Magnificent Seven»

Το Ταμείο υπογραμμίζει πως οι διεθνείς αγορές δεν υπήρξαν ποτέ τόσο εκτεθειμένες στην απόδοση ελάχιστων επιχειρήσεων. Οι αποκαλούμενες «Magnificent Seven» (Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia και Tesla) αντιπροσωπεύουν πλέον περισσότερο από το 35% της συνολικής κεφαλαιοποίησης του αμερικανικού δείκτη S&P 500, έναντι μόλις 12% πριν από μία δεκαετία. Η κεφαλαιοποίηση των συγκεκριμένων κολοσσών εκτινάχθηκε άνω του 50% τα τελευταία δύο χρόνια, καθιστώντας οποιαδήποτε απόκλιση από τους στόχους κερδοφορίας άμεση απειλή για τα διεθνή χαρτοφυλάκια.

Παράλληλα, εντείνονται τα ερωτήματα σχετικά με το εάν οι μαζικές επενδύσεις κεφαλαίου σε data centers και εξειδικευμένους επεξεργαστές θα αποδώσουν τα αναμενόμενα κέρδη. Ενδεικτικό της πρόκλησης είναι το γεγονός ότι κορυφαίοι πρωταγωνιστές του κλάδου, όπως η OpenAI και η Anthropic, κατέγραψαν ζημιές δισεκατομμυρίων, αποδεικνύοντας πως η άμεση εμπορική αξιοποίηση της τεχνολογίας παραμένει εξαιρετικά δαπανηρή και αβέβαιη.

Μόχλευση, κυκλική χρηματοδότηση και κίνδυνοι μετάδοσης

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο τρόπος με τον οποίο τροφοδοτείται το ράλι. Σημαντικό μέρος των τοποθετήσεων βασίζεται σε μόχλευση και δανειακά κεφάλαια. Σε περίπτωση καθοδικής πορείας των τιμών, οι αναγκαστικές ρευστοποιήσεις για την κάλυψη περιθωρίων εγγύησης (margin calls) μπορούν να επιταχύνουν δραματικά τις πιέσεις πώλησης.

Την ίδια ώρα, η έκθεση αναδεικνύει το φαινόμενο της λεγόμενης «κυκλικής χρηματοδότησης». Μέσα σε μια τριετία καταγράφηκαν συναλλαγές ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, στο πλαίσιο των οποίων μεγάλοι τεχνολογικοί όμιλοι επένδυαν σε μικρότερες επιχειρήσεις, οι οποίες στη συνέχεια αγόραζαν τις υποδομές και το υλικό των ίδιων των επενδυτών τους. Υπολογίζεται ότι το συγκεκριμένο πλέγμα συνδέεται με δανεισμό 650 δισεκατομμυρίων δολαρίων και μελλοντικές οικονομικές δεσμεύσεις που φτάνουν τα 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Συστημικές πιέσεις στις διεθνείς τράπεζες

Αν και η Ευρώπη και η Βρετανία δεν διαθέτουν τεχνολογικούς γίγαντες αντίστοιχης κλίμακας, τα ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα διατηρούν εκτεταμένη έκθεση σε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία. Όπως επισήμανε ο Αθανάσιος Βαμβακίδης, αναπληρωτής διευθυντής του τμήματος νομισματικών και κεφαλαιαγορών του ΔΝΤ, η έκθεση των διεθνών επενδυτών στα αμερικανικά assets της τεχνητής νοημοσύνης καταγράφει ιστορικό ρεκόρ.

Η τρέχουσα ανοδική πορεία ενισχύει την οικονομία μέσω του λεγόμενου «φαινομένου πλούτου». Εάν όμως αυτός ο μηχανισμός αντιστραφεί εξαιτίας μιας απότομης διόρθωσης, η απώλεια αξίας θα πλήξει άμεσα ισολογισμούς και τραπεζική ρευστότητα, υπενθυμίζοντας ότι οι θεμελιώδεις οικονομικοί κανόνες εξακολουθούν να ισχύουν, ανεξάρτητα από την τεχνολογική καινοτομία.