Γιατί το 90% των χρηστών στα social media δεν κάνει ποτέ post ή comment

Η εμπειρία είναι οικεία για πολλούς χρήστες των κοινωνικών δικτύων. Γράφεις ένα σχόλιο, το ξαναδιατυπώνεις, αφαιρείς το αστείο που μπορεί να παρεξηγηθεί, το διαβάζεις ξανά με κριτική ματιά και τελικά το διαγράφεις. Συνεχίζεις την περιήγηση σαν να μην συνέβη ποτέ τίποτα. Ολόκληρη η διαδικασία διαρκεί μόλις λίγα λεπτά, αλλά το περιεχόμενο δεν βλέπει ποτέ το φως της δημοσιότητας.

Η συνηθισμένη εξήγηση για όσους επιλέγουν να μην κάνουν ποτέ post στα social media επικεντρώνεται στον φόβο της κριτικής. Ωστόσο, οι ειδικοί ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Οι περισσότεροι άνθρωποι που διαβάζουν αναρτήσεις χωρίς να συμμετέχουν ενεργά δεν ανησυχούν για κάποιο δημόσιο διαδικτυακό σκάνδαλο. Αντίθετα, προετοιμάζονται σιωπηλά για κάτι πιο αόριστο: το απόλυτο κενό της αδιαφορίας.

Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα, ο γνωστός κανόνας 90-9-1 παραμένει σταθερός εδώ και δύο δεκαετίες στις διαδικτυακές κοινότητες. Περίπου το 90% των χρηστών καταναλώνει περιεχόμενο σιωπηλά, το 9% συμμετέχει περιστασιακά και μόλις το 1% δημιουργεί σχεδόν όλο το υλικό που εμφανίζεται στις οθόνες μας. Η ροή των social media δημιουργεί συχνά την ψευδαίσθηση ότι όλοι μιλούν ταυτόχρονα, ενώ στην πραγματικότητα μια μικρή μειοψηφία εκφράζεται δημόσια.

Ο Ντάνιελ Μόλντεν (Daniel Molden) και η ερευνητική του ομάδα έχουν αναλύσει πώς η απόρριψη και η αδιαφορία επηρεάζουν τον ψυχισμό μας. Η ενεργητική απόρριψη μοιάζει με απώλεια και προκαλεί θυμό ή ανάγκη για απομόνωση. Αντίθετα, η παθητική αδιαφορία –όταν δηλαδή κανείς δεν αντιδρά καθόλου στην ανάρτησή μας– μοιάζει με αδυναμία επίτευξης ενός στόχου, φέρνοντας μελαγχολία. Η κριτική, όσο επώδυνη κι αν είναι, προσφέρει πληροφορία και δείχνει ότι κάποιος ενδιαφέρθηκε. Το απόλυτο μηδέν, όμως, δεν προσφέρει κανένα δεδομένο για επεξεργασία, αφήνοντας τον χρήστη να πλάθει μόνος του αρνητικά σενάρια.

Παρ’ όλα αυτά, η σιωπή δεν πηγάζει πάντα από ανασφάλεια. Σε πολλές περιπτώσεις, η απλή ανάγνωση αρκεί για τους χρήστες, οι οποίοι δεν αισθάνονται την ανάγκη να προσθέσουν τη δική τους φωνή στον ψηφιακό θόρυβο.