Γιατί η τιμή του ντίζελ δεν αναμένεται να υποχωρήσει πριν τον Δεκέμβριο – Οι παράγοντες που κρατούν ψηλά την αντλία

Παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση που καταγράφεται στα ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης και τις διεθνείς πρωτοβουλίες για ενίσχυση της προσφοράς, οι οδηγοί και οι επιχειρήσεις δύσκολα θα δουν ουσιαστική μείωση στην τιμή του πετρελαίου κίνησης (ντίζελ) στα πρατήρια πριν από τα τέλη του φθινοπώρου ή τον Δεκέμβριο. Η απόσταση ανάμεσα στις διεθνείς τιμές χονδρικής και την τελική τιμή στην αντλία παραμένει μεγάλη, επηρεαζόμενη από τα διογκωμένα περιθώρια διύλισης, τα κόστη μεταφοράς, τη φορολογία αλλά και τις γεωπολιτικές αναταράξεις.

Η «ασφυξία» στην παγκόσμια προσφορά και το ράλι του κόστους

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, το ντίζελ στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατέγραψε αύξηση 8,3% μέσα σε έναν μόλις μήνα, ενώ τα καύσιμα κίνησης εμφανίζονται ακριβότερα κατά 23,8% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Η βασική αιτία εντοπίζεται στο ισχυρό έλλειμμα προσφοράς που εξακολουθεί να ταλανίζει τη διεθνή αγορά διυλισμένων προϊόντων.

Οι εξαγωγές ντίζελ από τα κράτη του Περσικού Κόλπου ανήλθαν τον Αύγουστο σε μόλις 390.000 βαρέλια ημερησίως – μέγεθος που αντιστοιχεί μόλις στο ένα τέταρτο των επιπέδων προ κρίσης. Την ίδια στιγμή, οι επιθέσεις σε ρωσικές υποδομές περιόρισαν δραστικά τη δυναμικότητα των ρωσικών διυλιστηρίων. Συνολικά, οι εξαγωγές από αυτές τις δύο κρίσιμες περιοχές, οι οποίες προπολεμικά κάλυπταν σχεδόν το 50% του παγκόσμιου εμπορίου ντίζελ, είναι μειωμένες κατά 1,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.

Τα περιθώρια διύλισης και η ανάλυση της ΕΚΤ

Ένας από τους πλέον καθοριστικούς παράγοντες που αποτρέπουν την άμεση πτώση των τιμών είναι η εκτόξευση των περιθωρίων κέρδους των διυλιστηρίων. Σε ειδική ανάλυση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), υπογραμμίζεται ότι το αργό πετρέλαιο από μόνο του δεν επαρκεί για να εξηγήσει την ακρίβεια στο ντίζελ.

Τα περιθώρια διύλισης έχουν υπερτριπλασιαστεί μέσα στη χρονιά: από τα 10 σεντς ανά λίτρο τον Φεβρουάριο, εκτινάχθηκαν στα 26 σεντς τον Μάρτιο και έφτασαν έως και τα 35 σεντς στα μέσα του καλοκαιριού. Αυτή η εξέλιξη, σε συνδυασμό με το κόστος διανομής και τους υψηλούς ειδικούς φόρους κατανάλωσης και ΦΠΑ, κρατά τις τιμές λιανικής σε υψηλά επίπεδα, απορροφώντας μεγάλο μέρος των όποιων διορθώσεων σημειώνονται διεθνώς.

Η χρονική υστέρηση και η απελευθέρωση των στρατηγικών αποθεμάτων

Αν και οι χώρες της G7 και ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), υπό τον επικεφαλής Φατίχ Μπιρόλ, συντονίζουν την απελευθέρωση έκτακτων αποθεμάτων –έχοντας ήδη διαθέσει πάνω από 325 εκατομμύρια βαρέλια στην αγορά–, τα αποτελέσματα δεν γίνονται αμέσως αισθητά. Στην ΕΕ δεν υφίσταται ενιαίο κεντρικό απόθεμα, αλλά εθνικά στρατηγικά αποθέματα βάσει της κοινοτικής οδηγίας, γεγονός που καθιστά τη διαδικασία εξισορρόπησης πιο σύνθετη.

Παράλληλα, όπως επισημαίνει η ΕΚΤ, απαιτείται συνήθως ένα διάστημα ενός έως δύο μηνών ώστε οι μεταβολές στις διεθνείς αγορές να μετακυλιστούν πλήρως στην αντλία. Κατά συνέπεια, ακόμη και υπό το ευνοϊκό σενάριο σταθεροποίησης της γεωπολιτικής κατάστασης, η ουσιαστική ανακούφιση για τους καταναλωτές δεν αναμένεται να αποτυπωθεί στην αγορά πριν από τον Δεκέμβριο.