Γιατί η θηλιά του δημόσιου χρέους σφίγγει απειλητικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι δημοσιονομικές πιέσεις εντείνονται επικίνδυνα στην Ευρωζώνη, καθώς το δημόσιο χρέος ανήλθε στα 13,85 τρισεκατομμύρια ευρώ, με τη Γαλλία, την Ιταλία και τη Γερμανία να καταγράφουν τα υψηλότερα απόλυτα επίπεδα. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί έντονο προβσληματισμό στις διεθνείς αγορές, επαναφέροντας στο προσκήνιο τους κινδύνους για τη μακροπρόθεσμη βιώσιμη ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Βασικός καταλύτης για την αύξηση των δαπανών αποτελεί η δραστική αλλαγή πολιτικής σε χώρες όπως η Γερμανία, η οποία έχει απομακρυνθεί από την παραδοσιακή λιτότητα για να χρηματοδοτήσει κρίσιμους τομείς, όπως η άμυνα και οι υποδομές, σχεδιάζοντας πρόσθετες επενδύσεις άνω των 200 δισεκατομμυρίων ευρώ έως το 2027. Παράλληλα, η Γαλλία παραμένει αντιμέτωπη με υψηλό έλλειμμα κοντά στο 5% και χρέος που αγγίζει το 118% του ΑΕΠ. Σύμφωνα με αναλυτές της αγοράς, η αυξανόμενη καμπύλη αποδόσεων των ομολόγων μαρτυρά ότι οι δημοσιονομικές ανησυχίες βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο του επενδυτικού ενδιαφέροντος.

Καταλυτικό ρόλο στην εκτίναξη των αναγκών χρηματοδότησης παίζουν οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναγκάστηκε να προτείνει την προσωρινή αναστολή των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης για τις επενδύσεις σε αμυντικό εξοπλισμό, προκειμένου να διευκολυνθούν τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ στην επίτευξη των νέων στόχων τους. Ωστόσο, η ενεργειακή ασφάλεια και οι ευρύτερες ανάγκες υποδομών συντηρούν μια αυξημένη πίεση στους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Την ίδια στιγμή, το διεθνές περιβάλλον χαρακτηρίζεται από πρωτοφανή ανταγωνισμό για κεφάλαια. Η έκρηξη επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη από κολοσσούς του ιδιωτικού τομέα, όπως η Alphabet, η Amazon και η Meta, απορροφά τεράστια ποσότητα κεφαλαίων, οδηγώντας σε υψηλότερο κόστος δανεισμού παγκοσμίως, τάση που είναι ορατή και στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου το ομοσπονδιακό χρέος πλησιάζει τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Σε πρόσφατη έκθεσή του, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί ότι χωρίς δραστικές παρεμβάσεις, το μέσο δημόσιο χρέος στην ΕΕ κινδυνεύει να διπλασιαστεί την επόμενη δεκαπενταετία, φτάνοντας το 130% του ΑΕΠ έως το 2040. Η προτεινόμενη λύση απαιτεί μια αυστηρή τριπλή στρατηγική που συνδυάζει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, δημοσιονομική προσαρμογή της τάξης του 1% του ΑΕΠ ετησίως και μακροπρόθεσμες θεσμικές αλλαγές, προκειμένου να αποτραπεί μια νέα κρίση χρέους στην καρδιά της Ευρώπης.